ในโลกฟุตบอลที่เต็มไปด้วยนักเตะสายความเร็ว เด่นด้านพละกำลัง หรือมีสถิติยิงประตูถล่มทลาย แบร์นาร์โด้ ซิลวา กลับเป็น "ข้อยกเว้น"
เขาไม่ใช่คนที่วิ่งเร็วที่สุด ไม่ใช่คนที่ตัวใหญ่ที่สุด แต่เขาคือนักเตะที่ เป๊ป กวาร์ดิโอล่า นิยามว่าเป็น "หนึ่งในนักเตะที่เก่งที่สุดเท่าที่ผมเคยเห็นมาในชีวิต"
หลังจบซีซั่น 2025-26 เขาจะกลายเป็นอดีตลูกทีมของ เป๊ป อย่างเป็นทางการ และเราจะหาคำตอบว่า ทำไมทั้งคู่ จึงเป็นการจับคู่ นักเตะ-กุนซือ เกื้อหนุนกันและกันแบบที่สุดจนกระทั่งวันจากลา
ติดตามกับ Main Stand
การมองเห็นในสิ่งที่ตาเปล่ามองไม่เห็น
ฤดูร้อนปี 2017 แมนฯ ซิตี้ ทุ่มเงิน 43 ล้านปอนด์ คว้าตัว แบร์นาร์โด้ ซิลวา จากโมนาโก ท่ามกลางเครื่องหมายคำถามจากแฟนบอลหลายคน เพราะในทีมชุดพลังหนุ่มของโมนาโกที่คว้าแชมป์ลีกเอิงฤดูกาล 2016-17 นั้น แบร์นาร์โด้ ดูจะไม่ใช่คนที่เด่นที่สุดหากมองผ่านไฮไลต์ของการแข่งขัน
ณ เวลานั้น แบร์นาร์โด้เป็นตัวริมเส้นของ โมนาโก แต่ถ้าวัดกันเรื่องความเร็ว จัดจ้าน ดูเหมือนว่า โตมาส์ เลอมาร์ หรือ คีลิยัน เอ็มบัปเป้ จะเด่นกว่าพอสมควร ส่วนในแดนกลาง ตีเยมูเอ้ บากาโยโก้ ก็ดูจะแข็งแกร่งกว่าแบร์นาร์โด้ ที่เป็นนักเตะตัวเล็กดูไม่เหมาะกับพรีเมียร์ลีกมากนัก
แต่ในสายตาของ เป๊ป กวาร์ดิโอล่า คนที่ใช่กลับไม่ใช่คนที่ฉูดฉาดที่สุด เขาเลือกแบร์นาร์โด้เพราะอะไรน่ะเหรอ ? ... เรื่องแบบนี้ต้องบอกว่าเป็นเรื่องแนว ๆ ของ "ผีเห็นผี"
สมัย เป๊ป เป็นนักเตะ เป๊ปก็ไม่ได้เป็นคนที่วิ่งเร็วเล่นสวยลีลาดีอะไร แต่สิ่งที่เขาได้รับคำชมคือ "ไอคิวฟุตบอล" ที่พูดให้เห็นภาพก็คือ อ่านเกมล่วงหน้า 2-3 จังหวะ เข้าใจพื้นที่ของสนามอย่างเป็นธรรมชาติ และเล่นแทบทุกบทบาทในแดนกลาง (ตัวรับ ตัวเชื่อม ตัวรุก) โดยไม่เสียคุณภาพส่วนใหญ่ไป ... สิ่งที่เขาเห็นในตัวแบร์นาร์โด้ มันก็จะประมาณนี้แหละ
"เขาไม่ได้แค่เล่นบอลด้วยเท้า แต่เขาเล่นด้วยสมอง เขาขยับเพียงไม่กี่นิ้วเพื่อหนีการประกบ 3 คนได้ นั่นคือสิ่งที่สอนกันไม่ได้" นี่คือสิ่งที่เป๊ปบอกถึงแบร์นาร์โด้ ที่ฟังแล้วอาจจะดูเหมือนเวอร์ แต่ในฟุตบอลแท็กติกจ๋าสไตล์เป๊ป คนที่จะยืนตัวหลักได้เกือบ 10 ปี น่าจะช่วยยืนยันสิ่งที่เป๊ปบอกได้
ตลอดเวลาที่ทำงานด้วยกันตั้งแต่ปี 2017 จนถึงตอนนี้ เป๊ปชมแบร์นาร์โด้ด้วยการใช้คำว่า "ฉลาด" บ่อยครั้งมาก และเพื่อขยายความให้เห็นภาพของคำว่าฉลาดชัดขึ้นอีก ก็ต้องยกคำพูดของเป๊ปที่ลึกลงมาอีกหน่อยว่า แบร์นาร์โด้เป็น "Tactical Chameleon" หรือ "กิ้งก่าทางแท็กติก" เขาพร้อมเรียนรู้และปรับตัวเข้ากับระบบที่ซับซ้อนของเป๊ปได้เร็วกว่าใครเพื่อน และเรื่องนี้มีที่มา
เติบโตห้องเรียนของกวาร์ดิโอล่า
ช่วงแรกที่ เอติฮัด สเตเดี้ยม แบร์นาร์โด้ไม่ได้ลงสนามเป็นตัวจริงสม่ำเสมอ เขาต้องสลับเล่นกับ ดาบิด ซิลบา และ เควิน เดอ บรอยน์ แต่ช่วงเวลานี้เองที่เป็นการ "บ่มเพาะ" ทางแท็กติก
ไม่แปลกหรอกที่คุณจะเป็นสำรองของซิลบา และเดอ บรอยน์ เพราะทั้ง 2 ชื่อที่กล่าวมาก็เป็นบอลสมองที่แจ้งเกิดก่อนแบร์นาร์โด้อยู่พักหนึ่งแล้ว สิ่งสำคัญสำหรับแบร์นาร์โด้ในช่วงตั้งไข่กับ แมนฯ ซิตี้ ก็คือในช่วงที่เขาต้องนั่งดู "โคตรบอล" อย่างซิลบาและเดอ บรอยน์ ลงเล่น เขาเห็นอะไรที่ลึกยิ่งกว่าคนอื่น จนสามารถเอามาปรับใช้กับตัวเองได้มากแค่ไหน
การจะเป็นลูกทีมของเป๊ปนั้น ทุกอย่างต้องเป๊ะ คุณจะเล่นฟุตบอลเก่งอย่างเดียวไม่ได้ เพราะสิ่งที่สำคัญมากที่สุดคือความเข้าใจเกมและการยืนตำแหน่ง
การยืนตำแหน่งในระบบของเป๊ป ไม่ใช่แค่การหาพื้นที่รับบอล แต่เป็นการยืนเพื่อเปิดทางให้เพื่อนร่วมทีมในเวลาเดียวกันด้วย และเมื่อทีมของคุณเสียบอล คุณจะต้องเข้าใจเรื่องพื้นที่ของตัวเองในการวิ่งเพรสซิ่งเพื่อแย่งบอลกลับคืนมา ซึ่งคนที่จะทำได้ก็ต้องเป็นนักเตะที่มีทัศนคติที่ดี และมองเห็นภาพรวมของทีมมาก่อนเสมอ
แบร์นาร์โด้ทำในส่วนนี้ได้ดีมาก เขาคือตัวริมเส้นที่รอบจัด แย่งบอลจากคู่แข่งเก่งมาก และคู่แข่งก็แย่งบอลจากเท้าของเขายากมากเช่นกัน ในหลาย ๆ เกมเขาเป็นหัวใจสำคัญในการเพรสซิ่งในระบบของเป๊ป จนทำให้หลายคนเข้าใจแล้วว่า ทำไมปีกอย่างเขาจึงไม่จำเป็นต้องเร็วจี๊ดเป็นจรวดเหมือน ราฮีม สเตอร์ลิ่ง
เพราะสิ่งที่ เป๊ป สั่งให้เขาทำ คือการทำหน้าที่เป็นตัวเปิดโอกาสในจังหวะที่คู่แข่งลงไปตั้งรับในแดน 11 คน ... ช่วงเวลาแบบนี้คุณไม่มีพื้นที่ใช้สปีดแตะหนีคู่แข่ง สิ่งที่คุณจะตีแนวรับ 2 ชั้นแบบรถบัสแตก คือการเห็นจังหวะล่วงหน้า และไอเดียในการเข้าทำที่คู่แข่งตั้งตัวไม่ทัน ซึ่งไม่ต้องบอกว่าแบร์นาร์โด้ทำสิ่งนี้ได้ดีแค่ไหน
ความยอดเยี่ยมของเขาไม่ได้จบแค่ตำแหน่งปีก เพราะในช่วงฤดูกาล 2018-19 ที่ เควิน เดอ บรอยน์ เจ็บยาว แบร์นาร์โด้ถูกผลักมาเล่นกองกลางตัวกลาง หรือตำแหน่ง หมายเลข 8 และนั่นคือตอนที่โลกได้เห็นอิทธิพลของเขาอย่างเต็มตัว แบร์นาร์โด้กลายเป็นคนคุมจังหวะเกม และได้รับตำแหน่งนักเตะยอดเยี่ยมของสโมสรในซีซั่นนั้นอีกด้วย
"เขาเป็นนักเตะที่ตลกมากนอกสนาม แต่ในสนามเขาคืออัจฉริยะ เขาช่วยให้งานของผมง่ายขึ้นเป็นสิบเท่า เพราะเขาอยู่ทุกที่ในเวลาที่ถูกต้องเสมอ" เควิน เดอ บรอยน์ พูดคำนี้ออกมา และนั่นเป็นคำอธิบายความยอดเยี่ยมของแบร์นาร์โด้ได้อย่างเห็นภาพจริง ๆ
"IQ ฟุตบอล" ระดับปรากฏการณ์
ความมหัศจรรย์ที่สุดของแบร์นาร์โด้ คือการที่เขาสามารถเล่นได้แทบทุกตำแหน่งในแผนการเล่นของเป๊ป ตั้งแต่วิงแบ็กฝั่งซ้าย, กองกลางตัวคุมเกม, ปีกขวา, ไปจนถึง False 9 ในนัดสำคัญของแชมเปี้ยนส์ลีก ... และไม่ว่าจะเล่นตำแหน่งไหน ต่อให้จะไม่ถนัด เขาก็มักจะทำหน้าที่ได้ในระดับมาตรฐานเป็นอย่างน้อย และส่วนใหญ่จะเหนือกว่ามาตรฐานด้วยซ้ำ
แมนฯ ซิตี้ ในยุคเป๊ป เปลี่ยนวิธีการเล่นในเชิงแท็กติกอยู่หลายครั้ง มีไอเดียใหม่ ๆ เกิดขึ้นเสมอในหัวของเป๊ป เพื่อปรับให้เหมาะกับนักเตะที่ทีมมี แต่คุณสังเกตหรือไม่ ไม่ว่าจะระบบอะไร ออกมาเป็นตัวเลขแปลก ๆ แค่ไหน ชื่อของแบร์นาร์โด้ ยังคงเป็นตัวเลือกใน 11 ตัวจริงคนแรกเสมอ ๆ
เหตุผลที่มันเป็นเช่นนั้นเพราะเขาก็เหมือนกับ "กาว" ที่เชื่อมทุกอย่างเข้าด้วยกัน ถ้าทีมต้องการการครองบอล เขาจะลงไปยืนต่ำ ถ้าทีมต้องการการเจาะเข้าทำ เขาจะขึ้นไปอยู่หน้ากรอบเขตโทษ และเริ่มรันระบบตามที่เป๊ปติดตั้งไว้ให้ดีที่สุด เรียกได้ว่านอกจากเป็นคนที่ทำหน้าที่ตัวเองได้ดีแล้ว ยังเป็นคนที่สามารถช่วยงานในสนามของเพื่อนร่วมทีมคนอื่น ๆ ให้ง่ายขึ้นไปอีก
"เขาสมบูรณ์แบบในฐานะมนุษย์และนักฟุตบอล เขาเข้าใจเกมในแบบที่คนอื่นทำไม่ได้ ถ้าผมบอกให้เขาไปเล่นเซ็นเตอร์แบ็ก เขาก็จะเล่น และเขาจะเป็นเซ็นเตอร์แบ็กที่ฉลาดที่สุดในสนามด้วยซ้ำ ผมโชคดีมากที่มีเขาอยู่ในทีม" คำพูดของเป๊ปในปี 2021 ที่แบร์นาร์โด้พาทีม เอาชนะ เอฟเวอร์ตัน 3-0 คำนี้ตอบทุกคำถามได้อย่างแท้จริง
แบร์นาร์โด้ อยู่กับ แมนฯ ซิตี้ มาแล้วตอนนี้ก็ 9 ปี อายุที่มากขึ้นของเขาอาจจะทำให้ความปราดเปรียวลดลงไปบ้าง แต่เรื่องของไอคิวและความปราดเปรื่อง ยังยากจะหาตัวจับ ไม่ว่าจะถูกจับเล่นตรงไหน ตำแหน่งใด เขาก็ยังเป็นคนที่อยู่ในคุณภาพที่สามารถเป็น 11 ตัวจริงได้เสมอ
เรื่องนี้มันเกิดจากการเรียนรู้ซึ่งกันและกัน เป๊ปและแบร์นาร์โด้ เหมือนสนุกกับการทำงานร่วมกันโดยไม่รู้ตัว วันไหนที่โค้ชอย่างเป๊ป คิดแท็กติกนำหน้ายากที่หลายคนจะเข้าใจ นักเตะอย่างแบร์นาร์โด้จะเป็นคนที่ถอดรหัสนั้นสำเร็จ และเป็นตัวยืนให้เพื่อนร่วมทีมใช้เป็นหลักให้เกาะได้เสมอ เรียกได้ว่าตามแบร์นาร์โด้ไปสักพักเดี๋ยวก็เข้าใจเอง จะให้พูดแบบนั้นก็คงไม่ผิดนัก
"การเล่นให้เป๊ปเหมือนกับการเรียนมหาวิทยาลัยทุกวัน เขาเห็นสิ่งที่คนอื่นไม่เห็น และหน้าที่ของผมคือการเป็นเครื่องมือที่เขาต้องการในแต่ละเกม เพื่อให้ทีมชนะ"
แบร์นาร์โด้ ซิลวา อาจไม่ใช่คนที่จะคว้าบัลลงดอร์ด้วยสถิติยิงประตูที่ถล่มทลาย แต่เขาคือจิตวิญญาณของ แมนเชสเตอร์ ซิตี้ ยุคทอง ความฉลาดและไอคิวฟุตบอลของเขา ทำให้เขาเป็นตัวเลือกแรก ๆ ในใบรายชื่อของเป๊ปเสมอ
เพราะสำหรับเป๊ปแล้ว "แบร์นาร์โด้ คือฟุตบอลในแบบที่มันควรจะเป็น" อย่างแท้จริง
แหล่งอ้างอิง
https://www.bbc.com/sport/football/articles/crl1p54p5wdo
https://www.theplayerstribune.com/articles/bernardo-silva-portugal
https://www.espn.com/video/clip/_/id/37711846
https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/37698644/bernardo-silva-left-back-how-premier-league-stars-went-lot-4-4-2-being-obsessed-tactics
https://www.reddit.com/r/soccer/comments/1plokhl/bernardo_silva_what_manchester_city_has_done_in/
