ขนส่งเครื่องมือแพทย์อย่างไรให้ปลอดภัย ลดความเสียหาย

เครื่องมือแพทย์หลายประเภทมีทั้งมูลค่าสูง โครงสร้างซับซ้อน และมีข้อกำหนดในการจัดเก็บหรือเคลื่อนย้ายแตกต่างจากสินค้าทั่วไป ตั้งแต่อุปกรณ์วินิจฉัย เครื่องมือในห้องผ่าตัด ไปจนถึงเครื่องตรวจขนาดใหญ่ที่มีชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ภายใน ดังนั้น การวางแผนขนส่งเครื่องมือแพทย์จึงไม่ได้มีเพียงโจทย์ว่าต้องนำสินค้าไปถึงปลายทางให้ตรงเวลา แต่ต้องคำนึงถึงสภาพของอุปกรณ์ ความปลอดภัย ตลอดจนเงื่อนไขที่ผู้ผลิตกำหนดไว้ด้วย

ในประเทศไทยยังมีประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการขนส่งและเก็บรักษาเครื่องมือแพทย์ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 20 สิงหาคม 2567 จึงยิ่งสะท้อนให้เห็นว่าการบริหารจัดการระหว่างการขนส่งเป็นส่วนหนึ่งที่ผู้ประกอบการควรให้ความสำคัญ

ทำไมการขนส่งเครื่องมือแพทย์จึงต้องวางแผนมากกว่าสินค้าทั่วไป ?

ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ลักษณะของสินค้า เครื่องมือบางชนิดอาจเสียหายจากแรงกระแทก การสั่นสะเทือน ความชื้น หรืออุณหภูมิที่ไม่เหมาะสม ขณะที่บางประเภทต้องรักษาบรรจุภัณฑ์ให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์เพื่อป้องกันการปนเปื้อน

หากอุปกรณ์ได้รับความเสียหายระหว่างทาง แม้ภายนอกอาจดูไม่มีปัญหา แต่ชิ้นส่วนภายใน เซนเซอร์ ระบบอิเล็กทรอนิกส์ หรือส่วนที่ใช้สำหรับวัดค่าต่าง ๆ อาจทำงานผิดปกติได้ ส่งผลให้ต้องตรวจสอบ ซ่อมแซม หรือปรับเทียบเครื่องใหม่ก่อนใช้งาน และอาจกระทบต่อกำหนดการเปิดให้บริการของโรงพยาบาลหรือคลินิกตามมา

ก่อนขนส่งเครื่องมือแพทย์ ต้องตรวจสอบอะไรบ้าง ?

ขั้นตอนแรกควรเริ่มจากการศึกษาข้อมูลของอุปกรณ์แต่ละชนิด โดยเฉพาะคำแนะนำจากผู้ผลิต เพราะเครื่องมือแต่ละประเภทมีข้อจำกัดไม่เหมือนกัน เช่น ช่วงอุณหภูมิในการจัดเก็บ ทิศทางที่สามารถวางสินค้า น้ำหนัก ขนาด จุดยก หรือข้อควรระวังเกี่ยวกับแรงกระแทก

ข้อมูลด้านการเก็บรักษา การขนส่ง และบรรจุภัณฑ์ถือเป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลผลิตภัณฑ์เครื่องมือแพทย์ที่เกี่ยวข้องกับการคงคุณลักษณะและสมรรถนะของผลิตภัณฑ์ ดังนั้น ก่อนจัดส่งจึงควรกำหนดเงื่อนไขเหล่านี้ให้ชัดเจน และแจ้งให้ผู้ให้บริการขนส่งเครื่องมือแพทย์รับทราบตั้งแต่ต้น

นอกจากนี้ ควรตรวจสอบเส้นทาง จุดรับและส่งสินค้า ตลอดจนข้อจำกัดของพื้นที่ เช่น ประตู ลิฟต์ ทางลาด หรือพื้นที่สำหรับนำรถเข้าจอด โดยเฉพาะเครื่องมือแพทย์ขนาดใหญ่ที่ไม่สามารถยกหรือเคลื่อนผ่านพื้นที่ทั่วไปได้ง่าย

บรรจุภัณฑ์ต้องเหมาะกับเครื่องมือแต่ละประเภท

กล่องที่แข็งแรงเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับเครื่องมือแพทย์ การเลือกบรรจุภัณฑ์ควรพิจารณาทั้งน้ำหนัก ลักษณะตัวเครื่อง และความเสี่ยงที่อาจเกิดระหว่างการขนส่ง

อุปกรณ์ขนาดเล็กอาจต้องใช้วัสดุกันกระแทกเพื่อป้องกันการเคลื่อนไหวภายในกล่อง ขณะที่เครื่องมือขนาดใหญ่หรือมีน้ำหนักมากอาจต้องใช้ลังไม้ พาเลต หรือโครงยึดเฉพาะเพื่อช่วยกระจายน้ำหนักและลดการขยับตัว หากเป็นอุปกรณ์ที่มีส่วนประกอบถอดแยกได้ ก็ควรจัดเก็บแต่ละส่วนให้เหมาะสมแทนการปล่อยให้กระทบกันระหว่างทาง

สำหรับอุปกรณ์ที่ต้องควบคุมสภาพแวดล้อม ควรพิจารณาวิธีป้องกันความร้อน ความชื้น หรือสภาพอากาศเพิ่มเติมตามข้อกำหนดของผู้ผลิต

เลือกรถขนส่งให้เหมาะกับขนาดและข้อจำกัดของอุปกรณ์

เครื่องมือแพทย์ไม่ได้จำเป็นต้องใช้รถรูปแบบเดียวกันทั้งหมด การเลือกรถควรพิจารณาจากจำนวนสินค้า น้ำหนัก ขนาด และเงื่อนไขในการรักษาสภาพผลิตภัณฑ์

เครื่องมือขนาดเล็กอาจใช้รถตู้หรือรถบรรทุกแบบปิดเพื่อช่วยป้องกันฝุ่นและฝน ส่วนอุปกรณ์ขนาดใหญ่ควรเลือกรถที่รองรับน้ำหนักและมีพื้นที่สำหรับยึดสินค้าอย่างเหมาะสม รวมถึงอาจต้องใช้อุปกรณ์ช่วยยก เช่น รถโฟล์คลิฟต์ รถเครน หรือ Tail Lift ในขั้นตอนรับและส่งสินค้า

สิ่งสำคัญคือไม่ควรวางเครื่องมือในลักษณะที่เสี่ยงต่อการเคลื่อนตัวหรือชนกับสินค้าอื่น เพราะแรงจากการเบรก เลี้ยว หรือสภาพพื้นถนนสามารถส่งผลต่ออุปกรณ์ภายในได้

ตรวจสอบสภาพเมื่อถึงปลายทางก่อนติดตั้งหรือใช้งาน

เมื่อเครื่องมือแพทย์เดินทางถึงปลายทาง ไม่ควรรีบนำไปติดตั้งทันทีโดยไม่ตรวจสอบ ควรเริ่มจากตรวจสภาพบรรจุภัณฑ์ ร่องรอยการกระแทก ความเสียหาย หรือความผิดปกติที่เกิดขึ้นระหว่างทาง พร้อมเปรียบเทียบจำนวนสินค้าและอุปกรณ์ประกอบกับรายการส่งมอบ

สำหรับเครื่องมือที่ต้องติดตั้งหรือปรับเทียบ ควรให้เจ้าหน้าที่หรือผู้เชี่ยวชาญดำเนินการตามขั้นตอนของผู้ผลิต โดยเฉพาะเครื่องที่มีระบบไฟฟ้า เซนเซอร์ หรือระบบวัดค่า เพื่อให้มั่นใจก่อนนำไปใช้งานจริง

วางระบบขนส่งเครื่องมือแพทย์ให้เหมาะตั้งแต่ต้น

การขนส่งเครื่องมือแพทย์ที่ดีจึงเริ่มตั้งแต่ก่อนรถออกเดินทาง ตั้งแต่การศึกษาข้อกำหนดของสินค้า เลือกบรรจุภัณฑ์และรถที่เหมาะสม วางแผนเส้นทาง ไปจนถึงตรวจรับที่ปลายทาง ยิ่งเป็นอุปกรณ์มูลค่าสูงหรือมีข้อจำกัดเฉพาะ การเลือกผู้ให้บริการที่มีประสบการณ์ในการจัดการสินค้าประเภทนี้ก็จะช่วยให้สามารถเตรียมขั้นตอนและทรัพยากรได้สอดคล้องกับลักษณะของเครื่องมือ ลดโอกาสเกิดความเสียหาย และช่วยให้การส่งมอบเป็นไปตามแผนที่กำหนด