mainstand

Feature

คิดต่อจากปืน เชื้อโรค เหล็กกล้า : ทำไมเผ่าพันธุ์มนุษย์จากยูเรเชียเล่นกีฬาเก่งกว่าชาวบ้าน?



ปืน เชื้อโรค และเหล็กกล้า 3 สิ่งนี้มีอะไรเกี่ยวข้องกัน?


 

ความเชื่อมโยงนี้ อาจไม่คุ้นหูของคนทั่วไป แต่ถ้าเป็นคอหนังสือสายวิชาการ คงรู้จักความเกี่ยวโยง ของ ปืน เชื้อโรค และเหล็กกล้า เพราะนี่คือชื่อของหนังสือชื่อดัง ที่ได้รับรางวัลพูลิตเซอร์ รางวัลที่ทรงเกียรติที่สุดของสื่อสิ่งพิมพ์ ประจำปี 1998

หนังสือเริ่มนี้ เล่าถึงวิวัฒนาการ ของมนุษยชาติ ตั้งแต่จุดเริ่มต้น จนถึงการวางรากฐาน พัฒนาขึ้นมาเป็นโลกแบบที่เราเห็นอยู่ในปัจจุบัน

สิ่งที่น่าสนใจ ที่หนังสือเล่มนี้เขียนไว้ หนึ่งในนั้นคือทฤษฎีที่ว่า มนุษย์ที่อาศัย อยู่ในแถบผืนทวีปยูเรเชียดั้งเดิม หรือทวีปยุโรป และเอเชีย ในปัจจุบัน ด้วยปัจจัยต่างๆนาๆ จะทำให้มนุษย์ในแถบนี้ มีพัฒนาการมากกว่าคนที่อาศัย อยู่ในทวีปอื่น จนเป็นผู้ครอบครองโลกในปัจจุบัน

สุดท้าย ทำให้ทวีปยุโรป ทวีปเอเชีย และทวีปอเมริกาเหนือ กลายเป็นทวีปที่มีความเจริญ สวนทางกับทวีปอเมริกาใต้ ทวีปแอฟริกา รวมไปถึงทวีปออสเตรเลีย

ขณะเดียวกัน ถ้ามองถึงความสำเร็จในโลกกีฬา ชาติที่ประสบความสำเร็จโดยรวม ส่วนใหญ่ เป็นชาติที่คนพื้นเพจากแผ่นดินยูเรเชียอาศัยอยู่ ไม่ว่าจะเป็น สหรัฐอเมริกา, รัสเซีย, จีน, สหราชอาณาจักร, ญี่ปุ่น และอีกหลายชาติในยุโรป

หากลองเอาทฤษฎีแนวคิดบางอย่าง จากหนังสือเล่มนี้ มาปรับใช้กับวงการกีฬา เพื่ออธิบายว่า เหตุใดชาติจากที่มีประชากรจากทวีปยูเรเชีย ถึงเล่นกีฬาได้ดีกว่าชาติที่มีประชากรจากที่อื่น แบบที่หนังสือเล่มนี้เคยเขียนไว้

 

ต้นทุนที่ไม่เท่ากัน

จุดเริ่มต้นของการพัฒนาที่ไม่เท่าเทียม ไม่ได้เริ่มต้นมาจากตัวมนุษย์ แต่มาจากธรรมชาติ ที่ให้ต้นทุนในการดำเนินชีวิตของคนในแต่ละพื้นที่ แตกต่างกันออกไป สิ่งนั้นคือ “สภาพภูมิศาสตร์”


Photo : luabi.wordpress.com

เมื่ออารยธรรมของมนุษย์เริ่มต้นขึ้น ตั้งแต่สมัยยังเป็นมนุษย์ถ้ำ มนุษย์ไม่ต้องการอะไรมากไปกว่า พื้นฐานง่ายๆ ของการยังชีพคือการหาอาหารมาประทังชีวิต และจากการหาอาหารด้วยการเก็บพืช ล่าสัตว์ ก้าวสำคัญที่ทำให้มนุษย์ มีวิวัฒนาการแตกต่างจาก สิ่งมีชีวิตประเภทอื่น นั่นคือมนุษย์สามารถเพาะปลูก สร้างอาหารเองได้

สภาพภูมิศาสตร์ และสภาพอากาศ คือเครื่องชี้ชะตาสำคัญ ว่าพื้นที่ไหน มนุษย์ควรอยู่อาศัยได้บ้าง เพราะพื้นที่ ซึ่งสามารถเพาะปลูกพืช และเลี้ยงสัตว์ได้ คือพื้นที่ ที่มนุษย์ต้องการ

มีการอธิบายว่าลักษณะ ภูมิประเทศและภูมิอากาศ คืออากาศร้อนชื้น ติดทะเลแถวเมดิเตอร์เรนียน (Mediterranean Sea) ช่วงประเทศสเปน, ฝรั่งเศส, อิตาลี, กรีซ ไปจนถึงอียิปต์, จอร์แดน, ซีเรีย และอิรัก ในเอเชียตะวันออกกลาง ซึ่งอยู่บนผืนดินยูเรเชีย

ได้รับการสรุปว่า เป็นพื้นที่ที่เหมาะสม กับการดำรงอยู่ของมนุษย์ สามารถเพาะปลูกพืชและเลี้ยงสัตว์ได้ง่าย และพืชที่เจริญเติบโต ในอากาศแถบนี้ คือพืชที่เป็นประโยชน์ ต่อร่างกายมนุษย์

จุดนี้กลายเป็นข้อได้เปรียบสำคัญของมนุษย์ที่อาศัยอยู่ในแผ่นดินยูเรเซีย เพราะสภาพอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน กระจายไปทั่วแผ่นดิน ยูเรเชีย ซึ่งหาไม่ได้ ในพื้นที่อื่น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง อเมริกาใต้ และแอฟริกา ทำให้มนุษย์จาก ทวีปยุโรป และเอเชีย มีชีวิตที่ดี มีอาหารอุดมสมบูรณ์ ผ่านการเพาะปลูก

รวมไปถึงสัตว์ป่า ที่สามารถใช้ประกอบอาหารได้ อย่างแกะ, แพะ, วัว หรือ หมู ล้วนเป็นสัตว์ท้องถิ่น ของภูมิภาคยูเรเชียทั้งสิ้น ในขณะที่ทวีปแอฟริกา ตั้งแต่ตอนกลางลงไป และทวีปอเมริกาใต้ มีแต่สัตว์นักล่า ซึ่งไม่สามารถเปลี่ยนแปลงเป็นอาหารได้


Photo : upi.com

เรื่องแบบนี้ มองผ่านๆอาจไม่ส่งผลต่อการเล่นกีฬา แต่หากดูจริงๆแล้ว ในปัจจุบัน เราจะเห็นได้ว่า วิทยาศาสตร์การกีฬา โดยเฉพาะเรื่องของอาหาร ส่งผลต่อความสามารถ ของนักกีฬามากเพียงใด

สำหรับนักกีฬาอาชีพ ความแตกต่าง ด้านการดูแลอาหาร สำหรับคนแต่ละพื้นที่ อาจไม่แตกต่าง แต่สำหรับคนทั่วไป หรือเด็กๆ เยาวชนธรรมดา ที่กินอาหารตามท้องถิ่นทั่วไปละ?

อาหารสำหรับนักกีฬาที่ควรกินในปัจจุบัน เพื่อบำรุงสมรรถภาพร่างกาย ล้วนเป็นอาหาร ที่ต้องการความหลากหลาย เช่น ถั่ว, ข้าว, กล้วย, นม, อาหารแป้ง, มันสำปะหลัง, ธัญพืชต่างๆ รวมไปถึงเนื้อปลาอีกด้วย

อาหารที่กล่าวมาข้างต้น หากินได้ไม่ยากนัก หากอาศัยอยู่ในพื้นที่, ยุโรป, เอเชีย, อเมริกาเหนือ แต่ในทางกลับกัน ทวีปอเมริกาใต้ กับแอฟริกาตอนกลางลงไป กลับไม่สามารถ หาของกินพวกนี้ได้ง่าย เทียบเท่ากับ พื้นที่ตอนเหนือเส้นศูนย์สูตร ที่มีความอุดมสมบูรณ์มากกว่า

ท้ายที่สุด หากคุณสมบัติของร่างกาย ไม่เทียบเท่ากัน ด้วยสาเหตุของการขาดสารอาหาร บำรุงร่างกาย คงไม่ใช่เรื่องง่าย ที่มนุษย์จะสามารถทำกิจกรรมหลายอย่าง ให้ได้ดีเต็มประสิทธิภาพ รวมถึงการเล่นกีฬาด้วยเช่นกัน

 

ความรู้ที่จำกัด

“สิ่งที่จำแนกความแตกต่างได้อย่างชัดเจนที่สุด ที่ทำให้คนที่ทะนง ว่าตอนเองเป็นผู้เจริญ ที่ยกระดับพวกเขาเหนือคนป่าเถื่อน คือภาษาเขียน”

“ความรู้นำมาซึ่งอำนาจ และด้วยเหตุนี้ ภาษาเขียนจึงนำอำนาจมาสู่สังคมสมัยใหม่”


Photo : tes.com

บทที่ 12 ของหนังสือ ปืน เชื้อโรค และเหล็กกล้า เขียนถึงประโยคข้างต้น ในหน้าแรกของบท เพื่อบ่งบอกถึง เหตุผลสำคัญที่ทำให้โลกวิวัฒนาการ ไปอย่างรวดเร็ว สิ่งนั้นคือ “ภาษาเขียน”

คุณค่าของภาษาเขียน คือเครื่องบันทึกและถ่ายทอดความรู้ จากบุคคลสู่บุคคล จากยุคสมัยสู่อีกยุคสมัย และจากพื้นที่สู่อีกพื้นที่ หากไม่มีภาษาเขียน การส่งต่อความรู้ก็ไม่เกิด

ณ ช่วงเวลาเริ่มต้นอารยธรรมของมนุษยชาติ มี 11 ภาษาเกิดขึ้น ในผืนแผ่นดินยูเรเชีย จากทั้งสิ้น 17 ภาษาการส่งต่อความรู้ในด้านต่างๆ ของผืนแผ่นยูเรเชีย จึงเป็นไปอย่างรวดเร็ว และได้เปรียบกว่ามนุษย์ ในพื้นที่อื่น

สำหรับในโลกกีฬา ภาษาเขียน ไม่ได้หมายถึงตัวอักษร แต่หมายถึงกฎกติกา ความรู้ด้านแทคติค ด้านการฝึกซ้อม ซึ่งเป็นความรู้ที่ถ่ายทอดกันออกไป


Photo : www.olympicartifacts.com

ซึ่งปฏิเสธไม่ได้ว่า แทคติค ความเชี่ยวชาญ ด้านกีฬา ในปัจจุบัน ถูกถือครองโดยคนที่มีพื้นเพจากพื้นที่ยูเรเชีย ซึ่งในที่นี่รวมถึงคนยูเรเชียพลัดถิ่น อย่าง สหรัฐอเมริกา, แคนาดา ไปจนถึงออสเตรเลีย

การถ่ายทอดความรู้ บางทีจึงถูกจำกัดไว้ภายใน คนในพื้นที่ยูเรเชีย เพราะไม่ใช่เรื่องง่าย ที่คนจากทวีปอเมริกาใต้ จะเดินทางไปเรียนรู้วิชาการต่อสู้ แบบมวยไทย ที่เมืองไทย หรือชาวเคนยา อยากจะเล่นฟุตบอล แบบบาร์เซโลนา ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเช่นกัน

เมื่อมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ อยู่ในมือ การสร้างนักกีฬา หรือฝึกฝนตัวเอง ให้เป็นเลิศทางกีฬา สามารถทำได้โดยง่าย เมื่อเทียบกับคนกลุ่มอื่น ที่ต้องเริ่มต้นจากศูนย์ และการเล่นกีฬาอย่างเป็นเลิศ  ที่กลายเป็นเรื่องที่ยาก

 

ชีวิตดี ไม่ได้มีทุกที่บนโลก

มนุษย์อย่างเราๆ หากต้องใช้ชีวิตแบบอดอยาก กินอาหารแบบตามมีตามเกิด คงยากที่จะนำเวลาที่มีในชีวิต ไปทำกิจกรรมอื่น เพื่อหาความสุข หรือพัฒนาความสามารถ ขีดจำกัดของตัวเอง


Photo : myeuropeanjourney.com

ในขณะที่ มนุษย์จากแอฟริกา หรือทวีปอเมริกาดั้งเดิม ยังต้องใช้ชีวิต ออกล่า หาอาหารกิน ตามธรรมชาติ ฝั่งมนุษย์จากยูเรเชีย สามารถประดิษฐ์สิ่งของขึ้นมาใช้งาน ได้ตั้งแต่ช่วง 1,700 ปี ก่อนคริสตกาล ณ ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ศูนย์กลางอารยธรรมเก่าแก่ของโลก

เพราะเมื่อมนุษย์มีชีวิตที่มีความสุข ด้วยเรื่องพื้นฐาน มีอาหารการกิน อิ่มหนำสำราญ พวกเขาสามารถนำเวลาที่มี ไปสร้างสิ่งประดิษฐ์ และเทคโนโลยีต่างๆ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตต่อไป

สิ่งประดิษฐ์ต่างๆ ที่ถูกเลือกว่า มีความสำคัญต่อชีวิตมนุษย์ อย่าง สื่อสิ่งพิมพ์, ยานพาหนะ, อาวุธ, ไฟฟ้า, เครื่องมือสื่อสาร หรือแม้กระทั่ง กางเกงยีนส์ ล้วนเป็นสิ่งที่ออกมาจากความคิดของคนในพื้นที่ ทวีปอเมริกาเหนือ, ยุโรป และเอเชีย ทั้งสิ้น

การเริ่มต้นของกีฬา ถือว่าเป็นการสร้างสรรค์ อีกรูปแบบหนึ่ง กีฬาระดับโลก ซึ่งมีมูลค่าสูง และมนุษย์นิยมเล่นอยู่ในปัจจุบัน ก็มีจุดกำเนิด มาจากชาติ ที่อาศัยโดยคนจากแผ่นดินยูเรเชีย ไม่ว่าจะเป็น ฟุตบอล, บาสเกตบอล, คริกเก็ต, เทนนิส, วอลเลย์บอล, ปิงปอง, กอล์ฟ, รักบี้ หรือเบสบอล

ถ้าจะหาสาเหตุ ว่าทำไม กีฬาถึงต้องเริ่มต้น ที่ชาติที่อาศัยโดยคนจากยูเรเชีย อย่างอังกฤษ, สก็อตแลนด์ หรือสหรัฐอเมริกา แม้กระทั่งกีฬาของมวลมนุษยชาติ อย่างโอลิมปิก ต้องเริ่มต้นที่กรีซ ไม่ไปเริ่มต้น ที่ อาร์เจนตินา, ชิลี หรือ นามิเบีย และโมซัมบิค

ต้องย้อนไปดูจุดเริ่มต้นของความหมายคำว่า “สปอร์ต” ซึ่งมีรากศัพท์มาจากภาษาฝรั่งเศสเก่า คำว่า “desport” อันแปลว่า เวลาว่าง นอกจากนี้ ในช่วงศตวรรษที่ 14 คำว่าสปอร์ต สื่อความหมายถึง กิจกรรมใดๆที่มนุษย์ ใช้หาความบันเทิง ตามความหมายในภาษาอังกฤษ

หากชีวิตมนุษย์ ยังคงวุ่นวายอยู่กับการ หาทางเอาชีวิตรอด ไม่มีทางที่จะเอาเวลา มาคิดสร้างสรรค์ หากิจกรรมทำในเวลาว่าง เพื่อหาความสุขในแต่ละวัน ได้อย่างแน่นอน

ด้วยชนชาติ จากทวีปยูเรเชีย เป็นผู้ให้กำเนิด กีฬาเหล่านี้ พวกเขาย่อมมีความถนัด ในกีฬาที่พวกเขาคิดค้นเอง มากกว่าคนจากอารยธรรมอื่น เพราะกีฬา ล้วนเป็นการประยุกต์ กิจกรรมการเล่น และสิ่งของรอบตัว จากชีวิตประจำวัน มาทั้งสิ้น

นอกจากนี้ เทคโนโลยีต่างๆ ที่ล้ำหน้าไปมากกว่าชาติอื่น ของผืนแผ่นดินยูเรเชีย ทำให้พวกเขามีเครื่องอำนวยความสะดวก ที่เพรียบพร้อม มากกว่าผู้คน จากผืนแผ่นดินอื่น ในการเล่นกีฬา


Photo : janganlah.com

นึกภาพตามง่ายๆ ในปัจจุบัน เราจะเล่นกีฬาอะไรได้บ้าง ถ้าอาศัยอยู่ ในยุโรป, อเมริกาเหนือ หรือเอเชีย ได้แทบทุกอย่าง ทั้งกีฬากลางแจ้ง หรือในร่ม เพราะว่ามีเทคโนโลยี ที่เข้ามาช่วยเหลือ ให้ผู้คนสามารถ เล่นกีฬานั้นได้จริง

ขณะที่คนในทวีปแอฟริกา หรืออเมริกาใต้ มีเทคโนโลยีที่จำกัด ลองนึกภาพถึงการเล่นกอล์ฟ เทนนิส รักบี้ หรือ เบสบอล ในผืนแผ่นแอฟริกา โดยปราศจากเทคโนโลยี เข้ามาช่วยเหลือ ทั้งเรื่องสภาพอากาศ และสิ่งอำนวยความสะดวก

เมื่อมนุษย์ ในทวีปเอเชียและยุโรป หรือแม้กระทั่ง อเมริกาเหนือ ที่อพยพไปจากยุโรป มีชีวิตที่ดีกว่าอย่างรอบด้าน ทั้งเทคโนโลยี อำนวยความสะดวก, อาหารการกิน ไปจนถึง ความคุ้นเคยของชนิดกีฬา ทำให้พวกเขากุมความได้เปรียบมหาศาล กับการเป็นนักกีฬาอาชีพ ที่ประสบความสำเร็จ ตลอดช่วงระยะเวลาที่ผ่านมา

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่า ประชาชนท้องถิ่นจากชาติอื่น จะไม่ประสบความสำเร็จ ด้านกีฬา เราเห็นนักฟุตบอลหลายคน ที่มีพื้นเพจากอเมริกาใต้ ประสบความสำเร็จ เราเห็นนักมวยจากเม็กซิโก เป็นแชมป์โลก เราเห็นนักวิ่งจากแอฟริกา ได้เหรียญทองโอลิมปิก

สุดท้ายแล้ว หากมีความตั้งใจ ความหวัง และความฝัน ที่อยากจะเล่นกีฬา การเป็นคนเชื้อชาติ ที่มาจากแผ่นดินยูเรเชีย หรือไม่คงไม่สำคัญ เท่ากับหัวใจที่รักในการเล่นกีฬา ของทุกคนบนโลกใบนี้

 

แหล่งอ้างอิง

หนังสือ ปืน เชื้อโรค และเหล็กกล้า กับชะตากรรมของสังคมมนุษย์

ชื่นชอบบทความนี้ของ : ณัฐนนท์ จันทร์ขวาง ?

แชร์เลยหากคุณอยากแบ่งปันกับคนใกล้ตัว



บทความที่เกี่ยวข้อง