mainstand

Feature

โลโคโมทีฟ, ซีเอสเคเอ, ดินาโม : ชื่อซ้ำๆ ของสโมสรจากชาติอดีตสหภาพโซเวียตมีที่มาจากไหน?



เมื่อพูดถึงการแข่งขันฟุตบอลสโมสรยุโรป ไม่ว่าจะเป็นลีกภายในประเทศ หรือศึกชิงแชมป์ระดับทวีปอย่าง ยูฟ่า แชมเปี้ยนส์ ลีก กับ ยูโรปา ลีก … ทีมจากยุโรปตะวันออกคงเป็นหนึ่งในกลุ่มทีมที่ทีมจากโซนยุโรปกลางและตะวันตกไม่อยากจะเจอเสียเท่าไหร่


 

เพราะนอกจากระยะทางแสนไกลในการเดินทางจนนำมาซึ่งความเหนื่อยล้าแล้ว ความสุดขั้ว คืออีกเหตุผลสำคัญที่ทำให้การเจอกับทีมจากยุโรปตะวันออกเป็นงานยากเสมอ ไม่ว่าจะเป็น สภาพอากาศอันแสนเย็นยะเยือก หรือแม้แต่ บรรยากาศกองเชียร์อันแสนดุดันสั่นประสาทอาคันตุกะทุกรายที่ไปเยือน

แต่สำหรับแฟนบอลแล้ว นอกเหนือจากเรื่องที่กล่าวมาข้างต้น ยังมีอีกสิ่งที่ทำให้สโมสรฟุตบอลจากยุโรปตะวันออกเป็นที่จดจำ นั่นก็คือ ชื่อทีม ที่มักจะมีความ "ซ้ำ" จากการใช้คำเหมือนๆ กันเป็นส่วนหนึ่งของชื่อทีม

คำถามก็คือ ชื่อทีมต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น โลโคโมทีฟ, ซีเอสเคเอ, ดินาโม และอื่นๆ อีกมากมายนั้น มีที่มาอย่างไรกันล่ะ?

 

ประวัติศาสตร์กว่าศตวรรษ

หลังกีฬาฟุตบอลสมัยใหม่ถือกำเนิดขึ้นที่ประเทศอังกฤษในช่วงกลางศตวรรษที่ 19 เพียงไม่นานจากนั้นก็ได้แผ่ขยายไปทั่วทวีปยุโรปและทั้งโลกในเวลาต่อมา


Photo : footballhd.ru

ยุโรปตะวันออก ดินแดนที่อยู่ไกลสุดของทวีป คืออีกหนึ่งพื้นที่ซึ่งกีฬาลูกหนังไปถึงอย่างรวดเร็ว แม้ผู้ที่นำเข้ามาจะมีหลากหลาย อย่างในตุรกีเป็นชาวอังกฤษที่นำเข้ามา, บัลแกเรียคือมรดกที่เกิดขึ้นจากชาวสวิส สาธารณรัฐเช็กหรือ โบฮีเมีย ในอดีตกาลถูกนำเข้ามาโดยชาวเยอรมัน ขณะที่รัสเซียในยุคสมัยแห่งอาณาจักร ไม่ปรากฎหลักฐานผู้นำเข้ามาอย่างชัดเจน แต่สิ่งที่ชัดแจ้งคือ ทุกชาติที่กล่าวมาได้รับการถ่ายทอดศาสตร์แห่งฟุตบอลในช่วงปลายศตวรรษที่ 19 ทั้งสิ้น

และหลังจากนั้นไม่นาน ฟุตบอล ก็ได้เป็นกีฬายอดนิยมของยุโรปตะวันออกไปโดยปริยาย …

 

กำเนิดสโมสร

จากความนิยมของกีฬาลูกหนังซึ่งฮิตติดตลาด เล่นกันทั้งบ้านทั้งเมือง จึงไม่ใช่เรื่องแปลกเลยที่จะมีการก่อตั้งสโมสรฟุตบอลในเวลาต่อมา


Photo : www.aksam.com.tr

อย่างไรก็ตาม ในยุคเริ่มแรก ชื่อสโมสรฟุตบอลในแถบยุโรปตะวันออกก็ยังมีที่มาอันหลากหลาย ทั้งทำเลที่ตั้ง อย่างในกรณีของ เบซิคตัส และ เฟเนร์บาห์เช่ สองทีมดังแห่งนครอิสตันบูล ประเทศตุรกี ที่ก่อตั้งในปี 1903 และ 1907 ตามลำดับ ซึ่งชื่อสโมสรมีที่มาจากย่านที่ตั้งของทั้งสองสโมสรในเมือง หรือชื่อโรงเรียน เช่นกรณีของ กาลาตาซาราย อีกทีมดังแห่งอิสตันบูลที่ก่อตั้งในปี 1905 ซึ่งชื่อของสโมสรคือชื่อของโรงเรียนมัธยม กาลาตาซาราย ที่ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1481 ก่อนหน้าที่สโมสรจะเกิดถึงเกือบ 500 ปี

แม้แต่ชื่อของเชื้อชาติ ก็ยังได้รับความนิยมในการเอามาตั้งชื่อสโมสร อย่างเช่นในกรณีของ "สลาเวีย" ชื่อที่สื่อถึงชาวสลาฟ ซึ่ง สลาเวีย ปราก ทีมดังแห่งสาธารณรัฐเช็ก คือสโมสรแห่งแรกเท่าที่มีบันทึกในประวัติศาสตร์ที่ใช้ชื่อดังกล่าว จากการก่อตั้งสโมสรขึ้นตั้งแต่ปี 1892


Photo : playwavedon.com

และหากจะกล่าวว่า สลาเวีย ปราก คือจุดเริ่มต้นของการที่มีสโมสรชื่อซ้ำๆ กันในยุโรปตะวันออกก็คงไม่ผิดอะไร เพราะหลังจากนั้น ก็มีการตั้งชื่อสโมสรที่มีชื่อว่า สลาเวีย อันสื่อถึงชาวสลาฟปรากฎขึ้นในอีกหลายประเทศ อย่าง สลาเวีย โซเฟีย ของบัลแกเรียในปี 1913 หรือหลังจากนั้นอีกนานโขกับ สโลวาน บราติสลาว่า ของสโลวาเกีย ที่แม้จะก่อตั้งสโมสรตั้งแต่ปี 1919 แต่ก็เปลี่ยนมาใช้ชื่อปัจจุบันเมื่อปี 1953 เป็นต้นมา

แต่นั่นเป็นเพียงระลอกแรกของเรื่องที่มีการตั้งชื่อสโมสรซ้ำๆ ในยุโรปตะวันออกเท่านั้น เพราะเรื่องราวที่นำมาสู่การใช้ชื่อสโมสรซ้ำๆ กันในดินแดนยุโรปตะวันออกกันอย่างเป็นล่ำเป็นสัน มันเกิดขึ้นหลังจากการปฏิวัติรัสเซียในปี 1917 ต่างหาก ...

 

จากสโมสรสู่สโมสร

อันที่จริง กีฬา คือสิ่งที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลตั้งแต่สมัยของอาณาจักรรัสเซียแล้ว แต่การปฏิวัติรัสเซีย นอกจากจะเป็นการเปลี่ยนจากระบอบกษัตริย์โดยพระเจ้าซาร์ สู่การเป็นประเทศที่ปกครองโดยระบอบคอมมิวนิสต์ ยังเป็นการเปลี่ยนมิติทางกีฬาครั้งสำคัญในดินแดนแห่งนี้โดยปริยาย


Photo : www.ajansbesiktas.com

สหภาพโซเวียตทราบดีว่า นอกจากจะทำให้สุขภาพร่างกายแข็งแรงแล้ว กีฬา ยังเป็นสิ่งสำคัญในการปลูกฝังค่านิยมรักชาติ ศรัทธาในพรรคคอมมิวนิสต์ สโมสรกีฬา ซึ่งเป็นสิ่งที่มีมาตั้งแต่สมัยอาณาจักรรัสเซียจึงได้รับการสนับสนุน และรวมศูนย์จากที่เคยกระจัดกระจายเป็นกลุ่มก้อนต่างๆ ให้เป็นปึกแผ่น โดยอยู่ภายใต้การควบคุมของหน่วยงานภาครัฐต่างๆ

โดยหน่วยงานแรกๆ ที่ก่อตั้งสโมสรกีฬาอย่างเป็นกิจจะลักษณะก็คือ กองทัพบก กับ หน่วยงานตำรวจลับ ซึ่งเกิดขึ้นพร้อมๆ กันในปี 1923 ซึ่งทางกองทัพบกเลือกใช้ชื่อ CSKA (Central'nyi Sportivnyi Klub Armii) หรือ สโมสรกีฬากลางกองทัพบก ส่วนตำรวจลับเลือกใช้ชื่อ Dynamo ซึ่งมีความหมายว่า "พลังจากการเคลื่อนไหว" (Power in Motion)


Photo : www.whoateallthepies.tv

หลังจากนั้นไม่นาน หน่วยงานต่างๆ ของโซเวียตก็ได้ก่อตั้งสมาคมกีฬาขึ้นมาบ้าง อย่างเช่น การรถไฟ ที่ใช้ชื่อ โลโคโมทีฟ (Lokomotiv), สหภาพแรงงานต่างๆ ที่หยิบยืมชื่อของ สปาร์ตาคัส (Spartacus) อดีตทาสผู้เปลี่ยนตัวเองเป็นนักรบต่อต้านอำนาจของจักรวรรดิโรมัน มาตั้งเป็นชื่อสโมสรกีฬา สปาร์ตัก (Spartak) รวมถึง Zenit ที่ถือกำเนิดจากสหภาพแรงงานผลิตอาวุธ ซึ่งนำความหมายของจุดที่ศีรษะตรงกับท้องฟ้า (Zenith) มาใช้


Photo : www.whoateallthepies.tv

นับจากนั้น สโมสรกีฬาที่กล่าวมา ก็ได้ขยายไปเปิดสาขาตามเมืองต่างๆ อย่างเป็นล่ำสัน ซึ่งไม่ว่าจะเป็นกีฬาชนิดใด หากมีที่มาจากที่เดียวกัน ก็จะใช้ชื่อสโมสรเหมือนกัน สิ่งที่ดูจะแยกความแตกต่างได้ชัดเจนที่สุดว่าทีมนั้นมาจากประเทศไหน ก็คงหนีไม่พ้น ชื่อเมือง นั่นเอง … และเมื่อสหภาพโซเวียตล่มสลายในปี 1991 ชื่อดังกล่าวก็ยังคงติดตัวมาจนถึงปัจจุบัน


Photo : liberoguide.com

วิสัยทัศน์ของรัฐบาลพรรคคอมมิวนิสต์แห่งสหภาพโซเวียตที่นำมาซึ่งการก่อกำเนิดสโมสรกีฬาโดยหน่วยงานต่างๆ จึงกล่ายเป็นที่มาของชื่อสโมสรอย่าง โลโคโมทีฟ, ซีเอสเคเอ, ดินาโม ฯลฯ ซึ่งกระจายไปทั่วทั้งยุโรปตะวันออกและเอเชียกลางในกลุ่มประเทศอดีตสหภาพโซเวียต แถมบางสโมสรอย่างตระกูล ดินาโม พวกเขายังใช้โลโก้ที่คล้ายคลึงกัน โดยมีที่มาจากโลโก้ของสมาคมกีฬาด้วยซ้ำ

แต่ด้วยความซ้ำๆ เหมือนๆ นี่แหละ ที่ทำให้แฟนบอลอย่างเราๆ จดจำสโมสรเหล่านี้ได้อย่างแม่นยำกระทั่งทุกวันนี้

 

แหล่งอ้างอิง

http://www.bigsoccer.com/threads/meaning-of-russian-team-names.116851/
http://blogs.bu.edu/guidedhistory/russia-and-its-empires/guy-mcfall/
http://blogs.bu.edu/guidedhistory/russia-and-its-empires/ian-blau/
http://cska.ru/history/
https://dynamo.org.ru/history/307.html
http://www.rsssf.com/tablesr/rus-names.html
https://www.theguardian.com/football/2010/feb/03/clubs-named-after-transport-knowledge
https://en.wikipedia.org/wiki/Association_football_club_names



ชื่นชอบบทความนี้ของ : เจษฎา บุญประสม ?

แชร์เลยหากคุณอยากแบ่งปันกับคนใกล้ตัว



บทความที่เกี่ยวข้อง