HERE COMES THE TIME

พระเอกเหนือดรีมทีม : การสู้แค่ตายในโอลิมปิก 1992 ของลิทัวเนียยุคสร้างชาติ | Main Stand



"ดรีมทีม" คือชื่อเรียกของทีมบาสเกตบอลชายทีมชาติสหรัฐอเมริกา ที่แข่งขันในมหกรรมกีฬาโอลิมปิกที่ บาร์เซโลน่า เมื่อปี 1992 ด้วยเหตุผลที่พวกเขาเรียกตัวเอาสตาร์ระดับแถวหน้าของ NBA อย่าง แลร์รี่ เบิร์ด, คาร์ล มาโลน, สก็อตตี้ พิพเพ่น, แมจิค จอห์นสัน แม้กระทั่งผู้เล่นที่ดีที่สุดในประวัติศาสตร์อย่าง ไมเคิล จอร์แดน ติดทีมมาด้วย


 

ด้วยสตาร์ระดับโลกที่เล่นในลีกอาชีพที่ดีที่สุดในโลก บวกกับกฎของการแข่งขันที่เปิดโอกาสให้นักกีฬาอาชีพเข้าแข่งขันได้ ทำให้ "ดรีมทีม 1992" ชุดนี้กลายเป็นทีมที่ผู้คนให้ความสนใจมากที่สุด พวกเขาเข้าสู่การแข่งขันด้วยแสงจากสปอตไลท์ทุกตัวที่ส่องมา ทว่าเมื่อการแข่งขันเริ่มขึ้น กลับมีชาติเล็กชาติหนึ่งที่ยิ่งเล่นก็ยิ่งเปล่งออร่าความเป็นพระเอกออกมา และสุดท้ายเรื่องราวของพวกเขา "ทีมชาติลิทัวเนีย" สามารถชนะใจคนทั้งโลก ชนิดที่ว่า "ดรีมทีม" ยังต้องยอม

 

ลิทัวเนีย ในวันตั้งไข่

ประเทศลิทัวเนีย ถือกำเนิดขึ้นบนโลกนี้ในปี 1918 ช่วงปลายสงครามโลกครั้งที่ 1 แต่หลังแยกตัวออกมาจากจักรวรรดิรัสเซียครั้งนั้น ลิทัวเนีย ก็กลายเป็นประเทศอิสระแค่ในช่วงเวลาสั้น ๆ ในยุค 1920s และ 1930s เพราะจากนั้นไม่นาน การยึดอำนาจ ผนวกเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียตโดยผู้นำ โจเซฟ สตาลิน ก็ทำให้ ลิทัวเนีย เปลี่ยนไป พวกเขาถูกบีบรัดจากอำนาจที่ยิ่งใหญ่กว่าจนกลายเป็นประเทศที่มีปัญหาเรื่องเศรษฐกิจ และการขาดซึ่งอิสรภาพ


Photo : @LitdelNATO

การอยู่ภายใต้การปกครองทำให้ ลิทัวเนีย ไม่ได้เป็นประเทศที่มีความโดดเด่นทางกีฬามากมายนัก แต่จะพูดอย่างนั้นก็ไม่ถูกเสียทีเดียว เพราะนักกีฬาเก่ง ๆ ของพวกเขามักจะถูกส่งไปเล่นในนามสหภาพโซเวียตอยู่เสมอ ลิทัวเนีย โดนแย่งชิงความสำเร็จภายใต้การกดขี่ของค้อนและเคียวที่เอาความสำเร็จไปคนเดียวทั้งหมด ... โดยเฉพาะกีฬาบาสเกตบอล

เดิมทีนั้น ลิทัวเนีย เป็นประเทศที่มีบาสเกตบอลเป็นกีฬายอดนิยมและเป็นเหมือนวัฒนธรรมของพวกเขา จนมีคำพูดของชาวลิทัวเนียที่บอกว่า "บาสเกตบอลคือศาสนาที่สองของชาวลิทัวเนียทุกคน"  

บาสเกตบอลเริ่มเป็นที่นิยมในลิทัวเนียในช่วงที่ประเทศยังเป็นอิสระหรือก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 มีโค้ชและนักบาสชาวอเมริกันหลายคนเข้ามาแข่งขันในรายการของชาติที่อยู่ในคาบสมุทรบอลติก และเมื่อการแข่งขันนั้นเข้มข้นเพราะผู้เล่นจากต่างแดน ทำให้ชาวลิทัวเนียชื่นชอบบาสเกตบอลขึ้นมา ยิ่งเมื่อ ลิทัวเนีย คว้าแชมป์รายการ ยูโรบาสเกต ในช่วงปี 1937 และ 1939 ยิ่งทำให้กระแสแรงขึ้นมาก และลูกเด็กเล็กแดงต่างเลือกที่จะเล่นกีฬาบาสเกตบอลก่อนกีฬาชนิดอื่น ๆ 

Photo : wikimedia.org

ลิทัวเนีย มีนักบาสเกตบอลเก่ง ๆ หลายคนในยุคนั้นโดยเฉพาะ พรานาส ลูบินาส ที่ถูกเรียกว่าผู้เล่นที่ดีที่สุดในยุโรปเป็นสตาร์เบอร์ 1 ของทีม และจากความสำเร็จยุคนั้น ลิทัวเนีย ควรจะเป็นชาติที่ประสบความสำเร็จกับบาสเกตบอลยิ่งกว่านี้ แต่ก็น่าเสียดายที่การรวมอาณาจักรของสหภาพโซเวียตเกิดขึ้นและบดขยี้ความฝันทุกอย่างของวงการบาสลิทัวเนียทิ้งไป

แม้จะไม่มีทีมบาสเกตบอลของตัวเองตั้งแต่ปี 1939 จนถึงปี 1991 แต่ความนิยมของคนที่นี่ไม่เคยลดลงไป พวกเขาไม่เคยหยุดเล่นบาสเกตบอล แม้ว่าจะต้องลงแข่งขันภายใต้ชื่อของคนที่กดขี่พวกเขาอย่าง สหภาพโซเวียต ก็ตาม ...

 

เมื่อโซเวียตล่มสลาย

การที่ สหภาพโซเวียต รวบรวมเอานักบาสเก่ง ๆ จาก ลิทัวเนีย และประเทศอื่น ๆ ในการปกครองไปแข่งขันในนามของสหภาพ จึงทำให้ โซเวียต มีทีมบาสที่แข็งแกร่งและเคยคว้าเหรียญทองโอลิมปิกมาแล้วในปี 1972 ด้วยการเอาชนะต้นตำรับกีฬายัดห่วงอย่าง สหรัฐอเมริกา 


Photo : www.theguardian.com

แรกเริ่มเดิมทีนั้น โอลิมปิก ไม่ใช่กีฬาที่เปิดพื้นที่สำหรับนักกีฬาอาชีพ เพราะจุดมุ่งหมายนั้นคือกีฬาเพื่อสร้างความเป็นเลิศ และด้วยคำว่า "สร้างความเป็นเลิศ" นั้นเองที่สามารถนำไปตีความได้หลายรูปแบบ เพราะการที่ตัวแทนจากชาติต่าง ๆ คว้าเหรียญทองและประสบความสำเร็จในกีฬาของมวลมนุษยชาติ มันสามารถบอกถึงความยิ่งใหญ่และความมีอำนาจของประเทศนั้น ๆ ได้ นั่นจึงเป็นที่มาที่ทำให้ประเทศมหาอำนาจอย่าง สหรัฐอเมริกา และ สหภาพโซเวียต ที่เป็นไม้เบื่อไม้เมาในยุคสงครามเย็นเอาจริงเอาจังมากเกินกว่าปกติในยามที่ต้องส่งนักกีฬามาแข่งกัน   

แต่นั่นแทบไม่ใช่เรื่องที่อเมริกาต้องเป็นกังวลเลย พวกเขามีมาตรฐานที่แข็งแกร่งอยู่แล้วและเป็นทีมเต็งในทุกครั้งที่มีการแข่งขัน แม้ตามกฎของโอลิมปิกในยุคนั้น จะไม่อนุญาตให้นักกีฬาอาชีพ โดยเฉพาะใน NBA ลงแข่งขันก็ตาม ... ใช้ตัว NBA ไม่ได้ก็ช่างปะไร แค่ผู้เล่นระดับมหาวิทยาลัยก็สามารถเอาชนะคู่แข่งได้อย่างไม่ยากเย็น และแนวคิดของสหรัฐอเมริกา ในโอลิมปิกปี 1988 ที่กรุงโซลก็ยังใช้นโยบายเดิม

อย่างไรก็ตามทุกอย่างที่คิดว่าง่ายนั้นก็ไม่จริง เพราะในการแข่งขันครั้งนี้ โซเวียต ขนเอาชุดผู้เล่นที่ดีที่สุดมาแข่งขัน เนื่องจากนักกีฬาของพวกเขาทุกคนไม่ได้มีสังกัดทีมใน NBA เรื่องกฎห้ามผู้เล่นอาชีพจึงไม่มีผลแต่อย่างใด นำโดยดาวรุ่งอย่าง ซารูนัส มาร์ซิอูลิโอนิส ซึ่งภายหลังเป็นผู้เล่นระดับ NBA และ อาวีดราส ซาโบนิส ผู้เล่นดาวรุ่งที่ถูกกล่าวขานว่าจะเก่งไม่แพ้ตำนานของ NBA อย่าง คารีม อับดุล จาบาร์ กับ แชคีล โอนีล ทีมชุดนี้ของ โซเวียต สามารถเอาชนะ อเมริกา ได้ในรอบรองชนะเลิศก่อนคว้าเหรียญทอง ... และที่สำคัญที่สุดคือ 4 จาก 5 ผู้เล่นตัวหลักของโซเวียตชุดเหรียญทองโอลิมปิกคราวนั้นมีสัญชาติลิทัวเนีย


Photo : www.sporcle.com

ทว่าช่วงเวลาความสำเร็จของโซเวียตกับบาสเกตบอลนั้นจบลงอย่างรวดเร็ว เพราะหลังจากคว้าเหรียญทองได้เพียง 3 ปี สหภาพโซเวียต ก็ล่มสลายในปี 1991 เมื่อนั้นเองบาสเกตบอลของทีมชาติลิทัวเนีย ก็ได้กลับมาหายใจด้วยจมูกของตัวเอง หลังเฝ้ารอมาอย่างยาวนาน

 

เราจะไปโอลิมปิก

ซารูนัส มาร์ซิอูลิโอนิส คือคนแรกที่พยายามจะรวบรวมเอานักบาสของลิทัวเนียมารวมเป็นทีมอีกครั้งเพื่อแข่งขันในโอลิมปิกครั้งต่อไปที่ บาร์เซโลน่า แต่ปัญหาที่ใหญ่กว่าการรวมทีมคือเรื่องงานบริหารและเงินทุน เนื่องจากลิทัวเนียเปรียบเหมือนกับประเทศเกิดใหม่หลังจากการล่มสลายของ โซเวียต พวกเขาต้องสู้และเสียสละเลือดเนื้อของคนในประเทศเนื่องจาก โซเวียต ยังส่งรถถังเข้ามากดดัน สุดท้ายชาวลิทัวเนียไม่ถอยแม้แต่ก้าวเดียว จนกระทั่งโซเวียตยอมอ่อนข้อและให้ลิทัวเนีย กลายเป็นอิสระ ได้รับเอกราชในปี 1990 และสหพันธ์บาสเกตบอลของประเทศสามารถกลับมาดำเนินงานได้อีกครั้งในปีถัดมา 


Photo : www.nytimes.com

ลิทัวเนีย ไร้ซึ่งเงินทุนสำหรับการส่งทีมบาสฯ เข้าแข่งขันโอลิมปิกในปี 1992 ดังนั้นมันจึงเป็นหน้าที่ของนักบาสเกตบอลระดับแถวหน้าของประเทศที่ต้องช่วยกันทำทุกทางเพื่อหาเงินมาส่งทีมไปแข่งขันให้ได้ เพราะการแข่งขันครั้งนี้มีความหมายมาก ไม่ใช่ในแง่ของกีฬาอย่างเดียว แต่มันคือการปลุกใจชาวลิทัวเนียทั้งประเทศให้รู้ว่าพวกเขาสามารถหลุดพ้นช่วงเวลาที่แย่ๆ ได้ หากทุกคนร่วมมือกัน

มาร์ซิอูลิโอนิส ที่เล่นให้กับ โกลเดน สเตท วอร์ริเออร์ส ทีมใน NBA ณ เวลานั้น เริ่มต้นด้วยการขอความช่วยเหลือจาก ดอนนี่ เนลสัน ผู้ช่วยโค้ชในทีม เพื่อทำการเรี่ยไรและระดมเงินทุนผ่านการลงข้อความผ่านหนังสือพิมพ์ในอเมริกา ซึ่งสำหรับชาวอเมริกันแล้วแม้มองเผิน ๆ อาจจะไม่เกี่ยวอะไรกับลิทัวเนีย ทว่าพวกเขาก็อยากจะสนับสนุนลิทัวเนีย เพราะทั้งคู่ต่างมีศัตรูเป็นคนเดียวกันนั่นคือ โซเวียต นั่นเอง 

ข่าวการระดมทุนของ ลิทัวเนีย เริ่มโดนใจอเมริกันชนมากขึ้นเรื่อย ๆ จากข้อความในหนังสือพิมพ์กลายเป็นกระแสใหญ่ หลังจากนั้นไม่นานพวกเขาก็ได้รับโทรศัพท์จากวงร็อคสัญชาติอเมริกันอย่าง Grateful Dead ที่โด่งดังมาก ๆ ตั้งแต่ยุค 70s-90s โดยวงดนตรีวงนี้เสนอตัวช่วย ลิทัวเนีย หาเงินเพื่อไปแข่งขันในโอลิมปิกให้ได้ เพราะสมาชิกในวงนั้นล้วนแต่ชื่นชอบกีฬาบาสเกตบอล และชื่นชมในความใจสู้ของผู้เล่นและชาวลิทัวเนียทุกคน 


Photo : hybridtechcar.com

"พวกเขาต้องการความช่วยเหลือในช่วงปี 1892 วงการบาสลิทัวเนียอับจนหนทางมาก พวกเขาไม่มีเงินสนับสนุนจากรัฐเลย และสิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศของพวกเขาช่วงนั้นก็ต้องบอกว่าเป็นช่วงเวลาที่ลำบากมาก ๆ" มิกกี้ ฮาร์ท สมาชิกของวงกล่าวกับ CNN

เส้นสายของวง Grateful Dead นำมาซึ่งความช่วยเหลืออีกหลายทาง พวกเขาติดต่อไปยัง เกร็ก สเปียร์ส ศิลปินจากนิวยอร์กเพื่อออกแบบเสื้อมัดย้อมที่ชื่อรุ่น "Skully" ออกมาเพื่อทีมบาสลิทัวเนียโดยเฉพาะเพื่อวางขายสมทบทุนสำหรับการแข่งขันโอลิมปิก ซึ่งปัจจุบันเสื้อมัดย้อมรุ่น "Skully" กลายเป็นแรร์ไอเทมในหมู่นักสะสมไปแล้วในเวลานี้ 

การช่วยเหลือและสนับสนุนจากวง Grateful Dead และ อเมริกันชนทั้งหลาย ทำให้ยอดเงินรับบริจาคแก่ลิทัวเนียเพิ่มขึ้นและสามารถทำได้ตามเป้า พวกเขาพร้อมแล้วสำหรับ โอลิมปิก ... แน่นอนว่าไม่ใช่แค่ชาลิทัวเนียเท่านั้นที่เชียร์ทีมชาติของเขาพวกเพราะกลุ่มคนอเมริกันหลายคนก็เลือกที่จะเชียร์ลิทัวเนียอีก 1 ทีม ขณะที่ผู้ช่วยเหลืออย่างวง Grateful Dead ก็กลายเป็นวงยอดนิยมในหมู่ชาวลิทัวเนียเช่นกัน

 

ดรีมทีมที่แท้จริง 

แม้จะเข้าไปแข่งขันในโอลิมปิกได้ แต่ในตอนแรก ลิทัวเนียไม่ได้รับการคาดหวังว่าจะประสบความสำเร็จอะไรนัก เพราะเต็ง 1 และ เต็ง 2 ยังคงเป็นทีมเดิมนั่นคือ สหรัฐอเมริกา ที่เก็บความแค้นมาตั้งแต่ปี 1988 หลังจากพ่ายแพ้ให้โซเวียตในรอบรองชนะเลิศ จนครั้งนี้พวกเขาต้องส่งสตาร์ระดับ NBA อย่าง ไมเคิล จอร์แดน, สก็อตตี้ พิพเพ่น, แลร์รี่ เบิร์ด และ แมจิค จอห์นสัน มาทวงแค้นแบบชุดใหญ่ 


Photo : www.si.com

ส่วนเต็ง 2 อย่าง โซเวียต ต้องเปลี่ยนชื่อทีมเป็น ยูนิฟาย ทีม (Unified Team) เพราะแต่ละประเทศที่แยกตัวออกมาเหล่านั้นส่วนใหญ่ยังสมัครสมาชิกโอลิมปิกไม่ทันในช่วงคัดเลือกนักกีฬาเข้าแข่งขัน เลยต้องลงแข่งในนามทีมรวมชาติอดีตสหภาพโซเวียตไปพลางๆ ก่อน

ลิทัวเนียที่นำโดยอดีตผู้เล่นชุดเหรียญทองของโซเวียต ทำได้ดีในรอบแบ่งกลุ่มด้วยการชนะ 4 และแพ้ 1 นัดต่อ ยูนิฟาย ทีม จนสามารถทะลุเข้าไปถึงรอบรองชนะเลิศได้ แต่ก็ต้องเจอกับของแข็งอย่างอเมริกาชุดดรีมทีม ดังนั้นโอกาสเอาชนะของลิทัวเนียจึงน้อยมาก ๆ และไม่ใช่เกมที่ดูสูสีอะไรมากนักในสายตาของเหล่านักวิจารณ์ทั้งหลาย

อย่างไรก็ตามเรื่องราวของลิทัวเนีย "ดรีมทีมแห่งความใจสู้" กลายเป็นเรื่องที่น่ายกย่อง เพราะก่อนจะแข่งขันกับ อเมริกา ผู้เล่นอย่าง จอร์แดน หรือคนอื่น ๆ ในทีมต่างยิ้มแย้ม ทักทาย และถ่ายรูปร่วมกัน ราวกับเป็นการแสดงความยินดีที่ลิทัวเนีย สามารถยืนด้วยขาของตัวเอง และมาถึงจุด ๆ นี้ได้ 

ส่วนผลการแข่งขันในวันนั้น แม้ดรีมทีมจากอเมริกา เอาชนะไปได้ 127 ต่อ 76 คะแนน แต่นั่นไม่ใช่เรื่องน่าผิดหวังอะไรเลยสำหรับลิทัวเนีย เพราะพวกเขายังมีโอกาสได้เหรียญทองแดงอยู่ และคู่แข่งที่รออยู่คือ "ยูนิฟาย ทีม" โจทก์เก่าของพวกเขาเอง

เมื่อไร้ผู้เล่นจากลิทัวเนียแล้ว ยูนิฟาย ทีม ก็ไม่ได้แข็งแกร่งจนถึงขั้นเอาชนะไม่ได้ เกมวันนั้นผู้เล่นเหรียญทองของโซเวียตในปี 1988 ที่กลับมาเล่นให้ลิทัวเนีย ในวันนี้ต่างโชว์ลีลาเหนือชั้นและเค้นฟอร์มยกระดับขึ้นมาอย่างพร้อมเพรียง สุดท้าย ลิทัวเนีย สามารถเอาชนะ ยูนิฟาย ทีม ไปได้ด้วยคะแนนฉิวเฉียด 82 ต่อ 78 คะแนน และคว้าเหรียญทองแดงไปครองในการแข่งขันโอลิมปิกครั้งแรกของพวกเขา ที่กว่าจะมาได้ต้องรวมหัวช่วยกันแทบทุกฝ่ายตั้งแต่ผู้เล่นไปจนถึงแฟน ๆ


Photo : www.nytimes.com

แม้จะเป็นเหรียญทองแดง แต่สำหรับชาวลิทัวเนีย นี่คือเหรียญทองของพวกเขา การรวมกันลุกขึ้นสู้ตั้งแต่วันที่ล้มลุกคลุกคลานสู่วันที่เดินขึ้นมารับเหรียญรางวัลบนโพเดียมพร้อมกับสวมเสื้อมัดย้อมรุ่น "Skully" ที่ทำให้พวกเขาได้มาแข่งครั้งนี้ เหนือชาติที่เคยกดขี่พวกเขาอย่าง สหภาพโซเวียต 

ผู้เล่นของลิทัวเนีย แสดงความยินดีผ่านสีหน้ามากกว่าทีมอื่น ๆ ที่เดินขึ้นไปรับเหรียญรางวัล เห็นได้ชัดว่าตอนนี้มีหลายคนกำลังสนุกสนานกับสิ่งที่เกิดขึ้นในโอลิมปิก 1992 ที่ บาร์เซโลน่า ครั้งนี้ 

"สิ่งที่พวกเราแสดงออกคือตัวแทนแห่งความสุขอย่างแท้จริง"  ซารูนัส มาร์ซิอูลิโอนิส ชายผู้เป็นต้นคิดเรื่องนี้ กล่าวพร้อมกับรอยยิ้ม

 

เล่าผ่านแฟนพันธุ์แท้ NBA : ขุดจุดกำเนิด “ดรีมทีม” ...ปรากฏการณ์สะท้านโลก

 

แหล่งอ้างอิง

https://bleacherreport.com/articles/1377826-the-other-dream-team-freedom-basketball-and-the-grateful-dead
https://historyrat.wordpress.com/tag/1992-lithuanian-olympic-basketball-team/
https://theculturetrip.com/europe/lithuania/articles/why-is-lithuania-so-good-at-basketball/
https://en.wikipedia.org/wiki/Basketball_at_the_1992_Summer_Olympics
https://en.wikipedia.org/wiki/Grateful_Dead#Sponsorship_of_1992_Lithuanian_Olympic_Basketball_Team
http://edition.cnn.com/SHOWBIZ/9607/26/lithuania.dead/



AUTHOR

ชยันธร ใจมูล

นักเขียนลูกสอง จองเรื่องฟุตบอลและมวยโลก รู้จริงบ้าง ไม่จริงบ้าง แต่เขียนแล้วอินทุกเรื่อง
     


PHOTO

อภิสิทธิ์ โชติพิบูลย์ทรัพย์

Graphic Designer แห่ง Main Stand ผู้รับเหมางานภาพกราฟิกหน้าปกบทความทุกชิ้น
     


x