mainstand

Feature

สโลว์ไลฟ์มา 100 ปี : ทำไมชาวเดนมาร์กเกือบทั้งประเทศจึงมีวิถีชีวิตผูกกับการปั่น 'จักรยาน' ?



หากพูดถึงประเทศเดนมาร์ก เราคงนึกถึงอะไรหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นโคนม, รัฐสวัสดิการ, ดินแดนที่เหน็บหนาว พระอาทิตย์ตกดินอย่างรวดเร็ว ในช่วงฤดูหนาว หากเป็นแฟนฟุตบอล อาจจะนึกถึงชุดฟุตบอลสีแดงสด และแชมป์ฟุตบอลยูโร ปี 1992
 

แต่สิ่งหนึ่งที่คุณคิดถึงเดนมาร์ก และจะไม่นึกถึงไม่ได้ คือ "จักรยาน" เพราะชาวเดนมาร์กนิยมใช้จักรยานเป็นยานพาหนะในการเดินทาง ใช้กันอย่างจริงจัง ไม่ต่างอะไรกับที่คนไทยใช้รถมอเตอร์ไซค์ และคนเดนมาร์ก ได้ใช้จักรยานเป็นพาหนะคู่ใจ มายาวนานมากกว่า 100 ปี

Main Stand จะพาไปดูเรื่องราวของคนเดนมาร์กกับจักรยาน ที่กลายเป็นไลฟ์สไตล์เฉพาะตัว ที่ไม่สามารถมีประเทศไหนลอกเลียนแบบ
 

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ 

จุดเริ่มต้นของจักรยาน กับประเทศเดนมาร์ก ต้องย้อนไปยุค 1880s อันเป็นช่วงเวลาแรก ที่พาหนะปั่นสองล้อ เข้าสู่ประเทศเดนมาร์ก ซึ่งยุคนั้นคือยุคที่จักรยานได้ถูกพัฒนา ให้มีลักษณะรูปร่าง แบบที่เราคุ้นตาในปัจจุบัน โดยในยุคสมัยนั้น จักรยานประเภทนี้ จะถูกเรียกว่า Safety Bicycle

เป้าประสงค์หลักของการพัฒนาจักรยานในยุคนั้น เพื่อปรับให้ยานพาหนะประเภทนี้ กลายเป็นเครื่องมือที่คนหนุ่มสาว สามารถใช้เดินทางได้ในทุกวัน ... เมื่อการพัฒนาจักรยานแบบ Safety Bicycle ได้อย่างสมบูรณ์แบบ เดนมาร์กจึงเริ่มเปิดรับเอาจักรยานเข้ามา เพื่อให้เป็นหนึ่งในทางเลือก ที่ผู้คนจะใช้เดินทาง


photo : cycling-embassy.dk

ในระยะแรก จักรยานไม่เป็นที่นิยมนัก ในประเทศเดนมาร์ก ปี 1890 มีผู้ใช้จักรยานในประเทศเพียง 3,000 คน และเกือบทั้งหมด อาศัยอยู่ในกรุงโคเปนเฮเกน เมืองหลวงของประเทศ ... อย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป คนเดนมาร์กเปิดใจให้กับจักรยานมากขึ้น เพราะความง่ายในการเดินทาง สามารถเคลื่อนที่ได้อย่างคล่องตัว และรวดเร็ว บวกกับสภาพอากาศของประเทศเดนมาร์ก ที่ถือว่าเย็นสบาย เอื้อให้ผู้คนปั่นจักรยาน ทำกิจกรรมกลางแจ้ง

ผ่านไปแค่ 10 ปีหลังจากนั้น ในปี 1900 ประเทศเดนมาร์ก มีผู้ใช้จักรยานเพิ่มขึ้นเป็น 30,000 คน และในปี 1907 ผู้ใช้จักรยานเพิ่มสูงขึ้นเป็น 80,000 คน

ความนิยมที่ชาวเดนมาร์กมีต่อการปั่นจักรยาน นำมาสู่การก่อตั้งสมาพันธ์จักรยานแห่งประเทศเดนมาร์ก ถือเป็นสมาคมจักรยานแห่งแรกในทวีปยุโรป ซึ่งเป็นองค์กรสำคัญ ที่ช่วยผลักดันความเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้น เกี่ยวกับคมนาคมในประเทศเดนมาร์ก


photo : cycling-embassy.dk

เพราะในช่วงแรกที่จักรยานได้รับความนิยม ถนนที่ใช้เป็นที่สัญจรของยานพาหนะ ยังคงมีแต่เลนสำหรับรถยนต์ หน่วยงานนี้จึงกลายเป็นตัวตั้งตัวตี ให้เกิดการสร้างเลนสัญจรสำหรับจักรยาน ทำให้ปี 1910 เริ่มเกิดเลนจักรยานครั้งแรกในประเทศเดนมาร์ก และเกิดกฎหมายที่รับรองให้จักรยานกลายเป็นพาหนะ สำหรับคนเดนมาร์กอย่างเป็นทางการ ทัดเทียมกับรถยนต์ ในปี 1923

จักรยานไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือ ที่ใช้ในการเดินทาง สำหรับคนเดนมาร์ก แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ในการเรียกร้องสิทธิเสรีภาพ สำหรับกลุ่มชนชั้นแรงงาน ในช่วงยุค 1920s ถึง 1930s อันเป็นช่วงเวลาที่ประเทศเดนมาร์ก ผลักดันการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการปกครองทางการเมือง จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ เป็นระบอบประชาธิปไตย

ไม่เพียงเท่านั้น ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่ประเทศเยอรมันบุกเข้ายึดเดนมาร์ก จักรยานได้กลายเป็นยานพาหนะ ที่สะท้อนถึงความภูมิใจของชาวเดนมาร์ก เพราะผู้บุกรุกจากเยอรมัน นิยมการใช้รถยนต์มากกว่า และไม่ชื่นชอบให้ประเทศที่ถูกพวกเขายึดครอง ใช้จักรยานในการเดินทางมากนัก


photo : VOX 

จักรยานจึงไม่ได้เป็นเพียงแค่ยานพาหนะรูปแบบหนึ่ง สำหรับคนเดนมาร์ก แต่เป็นสิ่งที่มีความหมายกับคนเดนมาร์ก ในทางการเมือง และประวัติศาสตร์ แม้ว่าหลังจากนั้น จะมีการพัฒนาระบบคมนาคมให้มีความทันสมัยยิ่งขึ้น มีทางเลือกในการเดินทางที่หลากหลาย แต่คนเดนมาร์กยังคงนิยมการใช้จักรยาน ในการเดินทาง มาจนถึงปัจจุบัน 
 

แรงสนับสนุนจากภาครัฐ

ถึงจะมีความผูกพันมาอย่างยาวนาน แต่การที่จักรยานยืนหยัดในฐานะพาหนะการเดินทางสำคัญ สำหรับชาวเดนมาร์กมาเป็นร้อยปี ไม่ได้เป็นเพราะว่า เรื่องราวในอดีตเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเพราะรัฐบาลและภาคสังคมของเดนมาร์ก สนับสนุนให้คนในประเทศ ใช้จักรยานเป็นยานพาหนะอย่างเอาจริงเอาจัง

ประเทศเดนมาร์กถือเป็นประเทศที่เอาใจใส่เรื่องทางสังคม และสิ่งแวดล้อม มีความตื่นตัวในด้านนี้อยู่เสมอ ย้อนไปในช่วงปี 1970s โลกต้องเผชิญหน้าวิกฤติทางพลังงาน ขณะเดียวกันผู้คนเริ่มตระหนักถึงสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป ... เดนมาร์กที่ใส่ใจกับเรื่องสิ่งแวดล้อม จึงมองหาทางป้องกัน ไม่ให้ประเทศได้รับผลกระทบจากเรื่องมลพิษทางสิ่งแวดล้อม และหาวิธีรับมือกับวิกฤติพลังงานในระยะยาว


photo : Naturvårdsverket

จักรยานจึงกลายเป็นหนึ่งในทางออก ที่รัฐบาลเดนมาร์กมองเห็น การสนับสนุนให้ประชาชนใช้จักรยาน ยิ่งมากเท่าไหร่ ยิ่งประหยัดพลังงาน และส่งผลดีต่อการรักษาสภาพแวดล้อมในประเทศมากเท่านั้น โดยรัฐบาลเดนมาร์กได้ออกนโยบายอย่างจริงจัง ที่จะทำให้คนเดนมาร์กเดินทางโดยจักรยานได้ทั้งประเทศ ไม่เพียงแค่ขับขี่ภายในเมือง แต่ต้องสามารถเดินทางไปขับขี่นอกเมืองได้

ยิ่งเวลาผ่านไป ปัญหาสภาพแวดล้อมยิ่งเพิ่มมากขึ้น เดนมาร์กยิ่งให้ความสนใจกับเรื่องนี้มากกว่าเดิม เพราะเดนมาร์ก คือหนึ่งในกลุ่มประเทศสแกนดิเนเวีย ที่มีแนวคิดนิยมให้ประชาชนออกมาทำกิจกรรมบนพื้นที่สาธารณะ ใช้เวลากับธรรมชาติ ในช่วงสุดสัปดาห์ หรือเป็นแนวคิดที่เรียกว่า "ฟรีลุฟท์สลิฟ"

รัฐบาลเดนมาร์กจึงยิ่งผลักดันการใช้จักรยาน ให้กลายเป็นนโยบายระดับชาติ เพื่อรักษาสุขภาพของประชานชนในประเทศ ทั้งในแง่การรักษาสภาพแวดล้อม, ลดปัญหาด้านมลพิษ ไปจนถึงสนับสนุนให้คนออกจากบ้าน มาออกกำลังกาย ใช้เวลากับธรรมชาติมากขึ้น เพื่อพัฒนาสุขภาพจิตของประชาชนในประเทศ

รัฐบาลเดนมาร์กจริงจังถึงขั้นว่า ทำการวิจัยทางวิชาการ เพื่อหาทฤษฎีสนับสนุนให้คนออกมาใช้จักรยานในชีวิตประจำวัน โดยมีการงานวิจัยยืนยันว่า คนเดนมาร์กที่ปั่นจักรยาน อย่างน้อย 30 นาทีต่อ 1 วัน จะมีสุขภาพกาย และสุขภาพจิต ดีกว่าคนที่ไม่ได้ปั่นจักรยาน 


Photo : Good Earth Plants

ไม่เพียงเท่านั้น คนเดนมาร์กกว่า 60 เปอร์เซนต์ที่ปั่นจักรยาน จะมีแนวโน้มสนใจดูแลสุขภาพของตัวเอง มากกว่าตอนที่ยังไม่ได้เริ่มปั่นจักรยาน ขณะเดียวกันได้มีรายงานที่ชัดเจนว่า การปั่นจักรยานช่วยรักษาสภาพแวดล้อมอากาศ ได้ดีกว่าการใช้รถยนต์ อย่างน้อย 2 เท่า

นอกจากนี้ รัฐบาลเดนมาร์กยังให้ความสำคัญ กับการพัฒนาเลนจักรยานให้ประสิทธิภาพ และความปลอดภัย โดยสามารถช่วยให้ผู้ขับขี่จักรยาน สามารถขี่ด้วยความเร็วสูงถึง 50 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ได้อย่างปลอดภัย 

รวมไปถึงเรื่องของราคาจักรยาน ที่รัฐบาลเดนมาร์กพยายามควบคุมราคาจักรยานในประเทศ ให้ถูก และมีคุณภาพดี เพราะรัฐบาลต้องการควบคุมจำนวนรถยนต์ในประเทศ ให้มีจำนวนจำกัด เพื่อให้จักรยานเป็นทางเลือกแรกที่คนจะเลือกซื้อเป็นยานพาหนะประจำตัว ไม่ใช่รถยนต์ 

สิ่งต่างๆ เหล่านี้ สะท้อนออกมาผ่านตัวเลขของจักรยานและรถยนต์ในประเทศเดนมาร์ก โดยมีการระบุว่า 9 ใน 10 ของประชากรเดนมาร์ก ซึ่งปัจจุบันอยู่ที่ราว 5.8 ล้านคน มีจักรยานเป็นของตัวเอง ต่างจากรถยนต์ ซึ่งมีสถิติอยู่ราว 4 ใน 10 หรือราว 2.3 ล้านคันเท่านั้น

ซึ่งปัจจุบันคนส่วนใหญ่ที่ใช้จักรยานเดินทาง ในเดนมาร์ก คือคนที่ไม่ได้มีรถยนต์เป็นของตัวเอง เพราะจักรยานสามารถใช้เดินทางในประเทศเดนมาร์ก ได้ดีไม่แพ้กัน และมีราคาถูกกว่า แต่ถึงแม้ปัจจุบัน การจราจรในเดนมาร์กจะมีรถยนต์อยู่บนท้อนถนนราว 60% ของรถทั้งหมดก็ตาม แต่ 4 ใน 10 ของผู้ใช้รถในชีวิตประจำวัน ก็โหยหาการขี่จักรยานเมื่อเวลาอำนวยเช่นกัน
 

ไลฟ์สไตล์ที่ต้องปลูกฝัง

เราเห็นได้ว่ารัฐบาลเดนมาร์ก มีความพยายามอย่างมาก ในการปลูกฝังให้จักรยาน กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตผู้คน ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่ภาครัฐฝ่ายเดียว ภาคประชาชนก็พร้อมเปิดรับ ให้จักรยานกลายเป็นส่วนสำคัญในชีวิตเช่นกัน

ผู้คนในเดนมาร์กส่วนใหญ่ มีความผูกพันกับจักรยานตั้งแต่วัยเยาว์ เพราะจักรยานเป็นเหมือนสิ่งของที่มีอยู่ทุกบ้านในเดนมาร์ก เด็กส่วนใหญ่ในประเทศเริ่มขี่จักรยานตั้งแต่อายุเพียง 6 ขวบ และหลายครอบครัว นิยมให้ลูก ๆ ปั่นจักรยานตั้งแต่ 2 หรือ 3 ขวบ ด้วยซ้ำไป ซึ่งจักรยานได้กลายเป็นเพื่อนคู่ใจของพวกเขา ไม่ว่าจะเป็นผู้ชายหรือผู้หญิง


Photo : visitdenmark

จักรยานสามารถเป็นอุปกรณ์ที่ช่วยสานสัมพันธ์ในครอบครัว หรือ ระหว่างเพื่อนฝูง ผ่านการขี่จักรยานเป็นหมู่คณะ ไปทำกิจกรรมร่วมกันบนพื้นที่สาธารณะ หรือจะใช้จักรยานบรรทุก (Cargo Bike) ในการเดินทางกันเป็นครอบครัวภายในเมือง กับช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ ซึ่งเป็นที่นิยมมาก ในกรุงโคเปนเฮเกน

เมื่อจักรยาน เป็นสิ่งที่คนเดนมาร์ก ได้รับการปลูกฝังให้มีความผูกพันตั้งแต่อายุน้อย พวกเขาจึงมีความคุ้นชินที่จะใช้จักรยานยามเติบใหญ่ โดยไม่ต้องง้อรถยนต์ หรืออ้อนวอนให้พ่อแม่ซื้อรถให้สักคน เพื่อให้มีสามารถเดินทางได้สะดวกขึ้น

บวกกับวัฒนธรรมของชาวเดนมาร์ก ที่นิยมปลูกฝังให้คนออกไปทำกิจกรรมในพื้นที่สาธารณะ จึงทำให้การใช้กับจักรยานของผู้คนชาวเดนมาร์ก ไม่ใช่เรื่องไกลตัว แม้จะมีกิจกรรมอื่นให้เลือกทำ เช่น ว่ายน้ำ, ปีนเขา, ตั้งแคมป์ หรือออกกำลังกายทั่วไป แต่จักรยานถือเป็นหนึ่งในกิจกรรมหลัก ที่คนเดนมาร์กนิยม 


photo : visitdenmark

มากยิ่งไปกว่านั้น การปั่นจักรยานของชาวเดนมาร์ก ไม่ได้เป็นแค่ไลฟ์สไตล์ในชีวิตประจำวัน หรือการทำกิจกรรมในยามว่างเท่านั้น แต่ยังคงมีความหมายทางการเมือง ในฐานะเครื่องแสดงถึงเสรีภาพ และความเท่าเทียม เหมือนเช่นในอดีตที่ผ่านมา

ชมรมปั่นจักรยานในเดนมาร์ก ได้เปิดเผยมุมมองเรื่องนี้ว่า จักรยานคือสิ่งที่ใครก็ขี่ได้ เพศชาย, เพศหญิง, เด็ก หรือผู้สูงอายุ ทุกคนสามารถขับขี่จักรยานได้อย่างเท่าเทียมกัน และจักรยานคือยานพาหนะ ที่ทุกคนสามารถใช้ขี่ เพื่อทำกิจกรรมอะไรก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นการออกกำลังกาย, ขี่ไปทำงาน, ไปเที่ยว, ไปเรียน ทุกคนสามารถทำในสิ่งที่อยากทำ ด้วยจักรยาน เหตุนี้จึงทำให้จักรยานมีความหมายทางการเมือง และสังคม สำหรับคนเดนมาร์ก

ปัจจุบันการขี่จักรยานในเดนมาร์ก กลายเป็นอีกหนึ่งแรงจูงใจด้านการท่องเที่ยว ที่ใช้ดึงดูดชาวต่างชาติ ให้ลองมาสัมผัสการปั่นจักรยาน ในบรรยากาศที่แตกต่าง ณ ประเทศเดนมาร์ก 

ท้ายที่สุด วัฒนธรรมการปั่นจักรยานของชาวเดนมาร์ก ไม่ใช่ไลฟ์สไตล์ที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ หรือเพียงเพราะว่าอยากแตกต่าง แต่เป็นเพราะคนเดนมาร์กเห็นคุณค่าของจักรยาน แตกต่างจากสังคมอื่น ทำให้พวกสามารถใช้ชีวิตร่วมกับยานพาหนะสองล้อ และเป็นฐานะเพื่อนคู่ใจคนสำคัญ มายาวนานกว่า 100 ปี
 

แหล่งอ้างอิง

เอกสารวิชาการ CYCLING WILL IMPROVE ENVIRONMENT AND HEALTH

http://www.cycling-embassy.dk/facts-about-cycling-in-denmark/cycling-history/

https://denmark.dk/people-and-culture/biking#:~:text=In%20Denmark%2C%20people%20bicycle%20in,at%20all%20times%20of%20day.&text=The%20Danes%20ride%20many%20different,other%20parts%20of%20the%20world.

https://stateofgreen.com/en/partners/cycling-embassy-of-denmark/solutions/cycling-culture-learning-from-denmark/

https://www.visitdenmark.com/denmark/things-do/cycling 

http://www.cycling-embassy.dk/wp-content/uploads/2009/03/Fact-sheet_English.pdf



ชื่นชอบบทความนี้ของ : ณัฐนนท์ จันทร์ขวาง ?

แชร์เลยหากคุณอยากแบ่งปันกับคนใกล้ตัว



บทความที่เกี่ยวข้อง