FITNESS

ท่ามกลางวิกฤติ : จะออกกำลังกายอย่างไรในเมื่อมลพิษเกินค่ามาตรฐาน ? | Main Stand



หนึ่งในประเด็นที่คนไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่อาศัยอยู่ในเมืองใหญ่อย่าง กรุงเทพมหานคร เมืองหลวงและศูนย์กลางความเจริญของประเทศนี้ต้องวิตกมาตลอดในระยะหลังก็คือ ปัญหาเรื่องมลพิษทางอากาศ


 

โดยเฉพาะหมอกควันและฝุ่นละอองที่ปกคลุมไปทั่วเมือง ซึ่งนอกจากจะส่งผลต่อการใช้ชีวิตของชาวเมืองแล้ว ยังส่งผลต่อวิถีคนรักสุขภาพที่พิสมัยการออกกำลังกายในที่แจ้งอีกด้วย

แต่หนึ่งในตัวปัญหาที่ไม่ว่าสื่อและใคร ๆ ต่างพูดถึงอย่าง PM2.5 นั้นคืออะไร ส่งผลกระทบอย่างไรต่อร่างกายได้บ้าง และเมื่อสถานการณ์เป็นเช่นนี้ การออกกำลังกายควรจะต้องปรับเปลี่ยนไปในลักษณะใด ?

Main Stand ขอรวบรวมข้อมูลที่คุณควรรู้เพื่อรับมือกับมันมานำเสนอ

 

PM2.5 คืออะไร?

เมื่อพูดถึงมลพิษทางอากาศ หลายคนคงจะคุ้นชื่อกับ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ หรือฝุ่นละอองกันดีอยู่แล้ว แต่สำหรับ PM2.5 ที่เราเริ่มได้ยินกันจนคุ้นหูขึ้นเรื่อยๆ นั้นมันคืออะไรกัน ?

พูดแบบให้เข้าใจง่าย PM2.5 คือฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน หรือประมาณ 1 ใน 25 ของเส้นผ่านศูนย์กลางของเส้นผมมนุษย์ ซึ่งเล็กเสียจนขนจมูกไม่สามารถกรองได้ต่างจากฝุ่นขนาดที่ใหญ่กว่าอย่าง PM10 ที่มีขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน

แม้ PM2.5 จะไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า แต่ในภาพแวดล้อมโดยปกติที่มีฝุ่นขนาดต่าง ๆ และควันปะปนอยู่มากมาย จึงไม่แปลกที่เราจะพอสังเกตได้ด้วยตาเปล่าว่า บรรยากาศของเมืองมันไม่เหมือนเดิม กับความขมุกขมัวเหมือนอยู่ท่ามกลางหมอกที่ไม่จางหายไปไหน

ถึงกระนั้น จะให้รู้แน่ชัดว่าสภาพอากาศในตอนนี้เป็นอย่างไร ก็ต้องมาดูกันที่ค่า AQI (Air Quality Index) หรือ ดัชนีคุณภาพอากาศ โดย World Air Quality Index (WAQI) ระบุว่า หากค่า API อยู่ในระหว่าง 0-50 ถือว่าอากาศดี, 51-100 อยู่ในเกณฑ์กลางๆ, 101-150 ไม่ดีต่อสุขภาพสำหรับกลุ่มเสี่ยง, 151-200 ไม่ดีต่อสุขภาพ, 201-300 ไม่ดีต่อสุขภาพเอามากๆ และหากพุ่งสูงทะลุ 300 ขึ้นไป ก็จะถือว่าอากาศเป็นพิษโดยสมบูรณ์แบบ

โดยค่า API จากหลาย ๆ จุดที่กรุงเทพมหานครในขณะนี้ที่ได้จาก WAQI ระบุว่า มีค่าสูงกว่า 150 ... นั่นหมายความว่า อากาศของเมืองฟ้าอมรในตอนนี้มีความเสี่ยงที่ทำให้เกิดปัญหาต่อสุขภาพเสียแล้ว

แน่นอนว่าทุกปัญหาย่อมมีสาเหตุ ประลอง ดำรงค์ไทย อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เผยถึงที่มาของ PM2.5 ในที่ประชุมระดมความคิดเห็นกำหนดมาตรการป้องกันและแก้ปัญหานี้ว่า

"จากการเฝ้าติดตามสถานการณ์ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร พบว่าสาเหตุหลัก 50-60% มาจากรถเครื่องยนต์ดีเซล ทั้งรถบรรทุก รถกระบะ รวมถึงรถเมล์ นอกจากนี้ยังเกิดจากการเผาในที่โล่งประมาณ 35% ส่วนอีก 5-10% เกิดจากโรงงานอุตสาหกรรมและการลอยของฝุ่นเข้ามาจากพื้นที่อื่น"

 

อันตรายขนาดไหน ?

จากข้อมูลข้างต้น หากจะกล่าวว่า PM2.5 คือมลพิษทางอากาศที่เกิดขึ้นด้วยน้ำมือของมนุษย์เองก็คงไม่ผิดอะไรนัก แต่ผลกระทบของมันต่อสุขภาพของเราล่ะ มีอะไรบ้าง ? เรื่องดังกล่าว หมอเอก - นพ. เอกภพ เพียรพิเศษ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงราย อดีตแพทย์ประจำทีมชาติไทยรุ่นอายุไม่เกิน 23 ปี และสโมสร สิงห์ เชียงราย ยูไนเต็ด เปิดเผยกับทีมงาน Main Stand ว่า


Photo : ฟุตบอลทีมชาติไทย

"เนื่องจาก PM2.5 เป็นฝุ่นที่มีขนาดเล็กเสียจนขนจมูกไม่สามารถดักจับได้ มันจึงสามารถเดินทางผ่านทางเดินหายใจเข้าสู่ปอดและกระแสเลือดโดยตรง ผลกระทบในระยะสั้นเลยสามารถเกิดได้กับคนที่มีโรคประจำตัวที่เกี่ยวข้องกับระบบเหล่านี้ อย่าง หอบหืด, โรคปอด, โรคหัวใจ, ความดันโลหิตสูง ซึ่งอาจกำเริบขึ้นมาหลังหายใจเอาอากาศเหล่านี้เข้าไป"

"ทีนี้ ความพิเศษ (ในทางที่ไม่ดี) ของ PM2.5 ก็คือ เมื่อเข้าสู่ร่างกายแล้วมันจะเข้าไปเกาะตามส่วนต่าง ๆ ของระบบทางเดินหายใจและหมุนเวียนโลหิตและทำให้เกิดอาการอักเสบ กระบวนการเหล่านี้มันสามารถทำให้เกิดโรคต่าง ๆ อย่าง เส้นเลือดหัวใจตีบ, เส้นเลือดในสมองตีบ, ความดันโลหิตสูง รวมถึงยังเป็นสารตั้งต้นในการก่อให้เกิดโรคมะเร็ง ไม่เพียงเท่านั้น ผลการศึกษาของนักวิจัยจากต่างประเทศยังพบว่า นี่อาจจะเป็นอีกสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงทางกรรมพันธุ์อีกด้วย"

ข้อมูลที่หมอเอกกล่าวข้างต้น มีหลักฐานส่งเสริมจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ซึ่งได้เปิดเผยงานวิจัยด้านมลพิษทางอากาศที่รวบรวมข้อมูลจาก 4,300 เมือง ใน 108 ประเทศทั่วโลก พบว่า ประชากรโลกราวร้อยละ 90 ต้องสูดควันพิษเข้าปอดกันทุกวัน ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีผู้เสียชีวิตจากมลพิษทางอากาศราว 7 ล้านคนทั่วโลกทุกปี เนื่องจากการสูดเอาฝุ่นละอองขนาดเล็กเข้าปอด โดยกว่าร้อยละ 90 ของการเสียชีวิตที่เกิดจากมลพิษทางอากาศ กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีรายได้ปานกลาง และรายได้น้อย ส่วนใหญ่อยู่ในทวีปเอเชียและแอฟริกา

 

คนรักสุขภาพต้องทำอย่างไร ?

ด้วยสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในขณะนี้ แน่นอน ย่อมเกิดคำถามว่า แล้วประชากร โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนรักสุขภาพอย่างเรา ๆ ทั้งหลาย ควรจะรับมือกับมลพิษทางอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง PM2.5 อย่างไร ?

จริงอยู่ที่ผลการศึกษาในต่างประเทศ อย่างเช่น ผลการวิจัยโดย Marko Tainio และคณะเมื่อปี 2016 พบว่า แม้เป็นการออกกำลังกายกลางแจ้งก็ตาม แต่หากใช้ระยะเวลาที่เหมาะสม ไม่มากเกินไป ประโยชน์ที่ได้รับจากการออกกำลังกายนั้นก็สามารถชดเชยผลกระทบจากมลพิษทางอากาศได้ ถึงกระนั้น หมอเอก อดีตแพทย์ประจำทีมชาติไทยได้ให้คำแนะนำว่า ในสถานการณ์แบบนี้ การตัดปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้ด้วยตัวเราเองนั้นถือเป็นสิ่งที่ดีที่สุด

"สิ่งที่จะเกิดขึ้นตอนออกกำลังกาย คือเราจะหายใจเร็วขึ้น แรงขึ้น และลึกขึ้น การออกกำลังกายกลางแจ้งในสภาวะที่เกิดมลพิษทางอากาศ ก็มีโอกาสทำให้อานุภาคเล็ก ๆ ซึ่งรวมถึง PM2.5 เข้าสู่ร่างกายได้มากขึ้นและลึกขึ้น จนอาจทำให้อาการเจ็บป่วยต่าง ๆ ที่ซ่อนอยู่กำเริบขึ้นมาได้ และอาจสะสมจนเจ็บป่วยอย่างที่ได้กล่าวไป"

"ในสภาพอากาศที่มีมลพิษจนเป็นอันตรายต่อสุขภาพเช่นนี้ องค์การอนามัยโลกได้ให้คำแนะนำว่า ควรงดออกกำลังกายกลางแจ้งครับ โดยเปลี่ยนมาออกกำลังกายในร่มแทน อย่างเช่นในฟิตเนส หรือโรงยิม ตรงนี้จะช่วยให้เราลดความเสี่ยงที่จะรับ PM2.5 ได้ แต่ขณะเดียวกัน ก็มีการศึกษาในต่างประเทศที่ชี้ว่า ต้นไม้ สามารถลดปริมาณอนุภาคเหล่านี้ได้ หากจำเป็นต้องออกกำลังกายกลางแจ้งจริง การไปออกกำลังกายในสวนสาธารณะต่าง ๆ ก็น่าที่จะช่วยลดความเสี่ยงได้อยู่บ้างครับ"


Photo : independent.co.uk

"ส่วนคำถามที่ว่า แล้วเราจะใส่หน้ากากที่สามารถป้องกันอนุภาค PM2.5 ไปออกกำลังกายกลางแจ้งได้หรือไม่ ในส่วนนี้หมอไม่แนะนำเท่าไหร่ครับ เพราะหน้ากากที่ป้องกัน PM2.5 ได้เนี่ย มันจะครอบในส่วนจมูกและปากมิดเลย ซึ่งจะทำให้เราสามารถรับอากาศได้น้อยลงตามไปด้วย คล้าย ๆ กับหน้ากากออกกำลังกายที่ไว้ใช้ในการฝึกให้ชินกับสภาวะที่มีออกซิเจนน้อย แต่สำหรับคนทั่วไป การใส่หน้ากากออกกำลังกายอาจทำให้เกิดภาวะขาดออกซิเจน ซึ่งคนที่มีความฟิตไม่ถึงอาจเกิดปัญหาได้"

อีกปัญหาสำคัญที่คนรักสุขภาพเองก็ปลงไม่ตกนั่นคือ การแข่งขันกีฬาหลากหลายชนิดในกรุงเทพฯ ทั้ง วิ่งมาราธอน, แข่งจักรยาน ส่วนใหญ่ล้วนเป็นการแข่งขันกลางแจ้ง และเส้นทางส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นในพื้นที่เมืองซึ่งประสบปัญหามลพิษทางอากาศอยู่ ในส่วนนี้ หมอเอกได้ให้คำแนะนำว่า

"ถ้าเป็นมาตรฐานนานาชาติ ก่อนที่จะมีการแข่งขันนั้นจะมีการตรวจสภาพอากาศในเรื่องต่าง ๆ ก่อนว่า สามารถจัดได้หรือไม่ ถ้าไม่ได้ก็จะสั่งยกเลิกไปเลย แต่สำหรับในไทยเรื่องนี้อาจยากหน่อย ในส่วนนี้หมอคงแนะนำว่า ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละคนล่ะนะว่าจะพร้อมรับความเสี่ยงหรือไม่ และแค่ไหน"


Photo : www.yellowjersey.co.uk

แน่นอนว่าสิ่งที่แนะนำไปข้างต้นนั้นเป็นเพียงวิธีการแก้ปัญหาในระยะสั้น แต่สิ่งที่หมอเอก รวมถึงคนเมืองกรุงทุกคนอยากเห็นโดยเร็วที่สุด คือมาตรการแก้ปัญหาในระยะยาว เพื่อที่กรุงเทพฯ จะได้กลับมาเป็นเมืองฟ้าอมรที่สดใส ผู้คนใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขอีกครั้ง

การออกกำลังกายไม่ว่าจะในร่มหรือกลางแจ้ง ล้วนมีผลดีต่อร่างกายทั้งสิ้น ถึงกระนั้นก็ประมาทในเรื่องสุขภาพไม่ได้ เพราะโรคภัยอาจมาโดยไม่เลือกเวลา

โรงพยาบาลเจ้าพระยา เห็นถึงความสำคัญในเรื่องดังกล่าว จึงเตรียมความพร้อมทุกเรื่องสุขภาพ ด้วยศูนย์แพทย์เฉพาะทางเที่ยงคืน และศูนย์แพทย์เฉพาะทาง 24 ชั่วโมง รวมถึงศูนย์แพทย์เฉพาะทาง อาทิ ศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ, ศูนย์ไตเทียม ให้พร้อมรับมือกับทุกเรื่องสุขภาพของคุณ เพื่อสุขภาพคุณ มั่นใจได้ ไม่ต้องรอถึงเช้า

 

แหล่งอ้างอิง

https://www.bbc.com/thai/features-39203754
https://www.bbc.com/thai/thailand-42970714
https://www.bbc.com/thai/thailand-46643980
https://erj.ersjournals.com/content/44/Suppl_58/P4956
https://erj.ersjournals.com/content/48/suppl_60/PA4286
https://www.facebook.com/thestandardth/photos/a.1725541161072102/2034809363478612/
https://www.mass.care/blog/2017/11/16/air-pollution-and-exercise-is-it-safe-to-train-outside
https://www.menshealth.com.sg/health/pm25-haze-indicator-you-should-monitor/
https://ehp.niehs.nih.gov/doi/10.1289/ehp.1408698
http://air4thai.pcd.go.th/webV2/aqi_info.php
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0091743516000402
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1728869X17302459
https://www.scmp.com/lifestyle/health/article/1543643/exercising-when-air-pollution-levels-are-high-can-do-more-harm-good
https://www.smithsonianmag.com/science-nature/you-can-exercise-outdoors-even-most-polluted-cities-science-says-180959296/
https://www.theguardian.com/cities/2017/feb/13/tipping-point-cities-exercise-more-harm-than-good
https://www.voathai.com/a/who-air-pollution/4374721.html
https://www.wemjournal.org/article/S1080-6032(16)30134-X/fulltext



AUTHOR

เจษฎา บุญประสม

Content Creator ผู้ชื่นชอบการกิน, ท่องเที่ยว และดูกีฬาแทบทุกประเภท โดยเฉพาะฟุตบอล, อเมริกันเกมส์, มอเตอร์สปอร์ต, อีสปอร์ต
     


PHOTO

อภิสิทธิ์ โชติพิบูลย์ทรัพย์

Graphic Designer แห่ง Main Stand ผู้รับเหมางานภาพกราฟิกหน้าปกบทความทุกชิ้น
     


x